Acil servise nefes darlığı şikayeti ile başvuran 65 yaş üstü hastalarda kısa dönem mortalite tahmininde skorlama sistemleri ve laktatın yeri

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ANIL ARDIÇ

Danışman: Özlem Köksal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, acil servise non-travmatik nefes darlığı şikayeti ile başvuran 65 yaş üstü hastalarda risk skorlama sistemleri ile birlikte bunlara "laktat" değerinin eklenmesiyle elde edilen kombine şekillerinin kısa dönem mortalite tahmini açısından kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmanın evrenini 1 Ocak 2019 – 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servis'ine nefes darlığı şikayeti ile başvuran 65 yaş ve üstü erişkin hastalar oluşturmaktadır. Olguların başvuru MEWS, NEWS, REMS, VİEWS skorları ve bunların laktat eklenmiş kombine şekilleri ile 7, 14 ve 28 günlük sağkalımları kaydedilmiştir. Çalışmaya toplam 769 hasta alındı. Olguların %59.6'sı erkek, %40.4'ü kadın ve yaş ortalaması 75.6 ± 7.4 yıldı. MEWS skoruna göre olguların %24.2'si, REMS skoruna göre %4.9'u, VIEWS skoruna göre %45.3'ü, NEWS skoruna göre %33'ü yüksek/çok yüksek risk grubundaydı. Olguların %42.9'unun taburcu edildiği, %34.1'inin servise yatırıldığı, %1.6'sının acil serviste eksitus olduğu belirlendi. Olguların %11.2'sinin ilk 7 günde, %16.1'inin ilk 14 günde, %23'ünün ilk 28 günde eksitus olduğu saptandı. Kardiyopulmoner hastalığı olanların, nörolojik hastalığı olanların, malignitesi olanların, oksijen desteğine ihtiyacı olanların, yoğun bakım ünitesine yatırılan/ sevk edilenlerin, kardiyoloji bölümüne yatırılanların; Uyanık, Sözel Uyaranlarla Bilinç Açık, Ağrılı Uyaranla Bilinç Açık, Yanıtsız (AVPU) olmasına göre uyaranlara tepki vermeyenlerin ve diğer klinik risk skorlarına göre yüksek riske sahip olguların mortalite sıklığı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı (p<0.05). Hayatta kalanlarla karşılaştırıldığında, ölen olguların yaş, kalp atım hızı, solunum sayısı, laktat düzeyi ve GKS hariç klinik skorları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek, kan basıncı, SpO2 düzeyi ve GKS skoru daha düşük saptandı (p<0.001). Bütün skorların ve laktat değerinin belirli kesim noktasında 28 günlük mortaliteyi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde tahmin edebildiği görüldü (p<0.001). 28 günlük mortaliteyi en iyi düzeyde NEWS-L skorunun 8.945 kesim noktasında %65 sensitivite ve %77.2 spesifite ile tahmin edebildiği belirlendi (p<0.001). Nefes darlığı şikayeti olan olgularda laktat değeri, REMS, MEWS, VIEWS, NEWS, REMS-L, MEWS-L, VIEWS-L, NEWS-L skorlarının erken dönem mortaliteyi öngörmede kullanılabilir olduğu; laktat değeri ile modifiye edilmiş risk skorlarının 28 günlük mortaliteyi öngörmede daha başarılı olduğu görülmüştür.