Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TARİH, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLKNUR GÜNEL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kamil Doğancı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde Lübnan, Suriye ve Ürdün'ün bir bölümü ile Filistin ve İsrail'i içine alan bölgede, MÖ 1200'lerde tarih sahnesine çıkan Fenikeliler, bağımsız kent-devletleri şeklinde yapılanmışlardır. Bunların en önemlileri Byblos, Tyros, Sidon, Berytus ve Arados'tur. Kendi kralı ve meclisi tarafından yönetilen Fenike kentleri hiçbir zaman tek bir siyasi çatı altında birleşmemişlerdir. Dönem dönem Mısır, Asur, Pers İmparatorluğu gibi komşu güçlerin nüfuzu altına giren Fenikeliler, MÖ 4. yüzyılda Büyük İskender'in, MÖ 2. yüzyılda da Roma İmparatorluğu'nun hâkimiyeti altına girmiştir. Ugarit, Yeni Babil, Mısır, Asur ve daha pek çok güç ile ticari ilişkiler kuran Fenikeliler, denizcilikteki yetenekleri sayesinde Akdeniz'in dört bir yanında ticaret kolonileri kurmuşlardır. Böylece mücevherler, fildişi oyma eserler, mor boya ile boyanmış kumaşlar, metal kâseler, seramikten günlük kullanım kapları ve şişelenmiş yağlar gibi ticari ürünlerini tüm Akdeniz'e taşımayı başarmışlardır. İhtiyaç duyduğu ürünleri ve hammaddeyi karşılamak amacıyla koloniler kuran uygarlık, hem deniz ticaretinin gelişmesine hem de bölgeler arası maddi kültürün taşınıp yayılmasına önderlik etmiştir. Özellikle anayurttaki kentlerin ele geçirilip sadece Tyros'un ayakta kaldığı dönemden itibaren Fenike kültürü kolonilerde yaşam bulmuş ve sürdürülmüştür. Kurdukları koloniler aracılığıyla tüm Akdeniz'e yayılmayı başaran Fenikeliler, gittikleri bölgelerde farklı toplumlarla tanışıp kaynaşma fırsatı bulmuşlardır. Hammadde arayışı ile başlayan denizaşırı aktiviteler, Yakındoğu'nun Batı ile bağlantı kurmasını ve Doğu-Batı arasında kültür aktarımının oluşmasını sağlamıştır. Kuzey Afrika, Sicilya, Sardinya, Kıbrıs ve İspanya'da kurulan kolonilere Yakın Doğu kültürü taşınmış; aynı şekilde etkileşimde bulunulan bölgelerin ekonomik, dini ve kültürel unsurları alınmıştır. Karşılıklı etkileşim neticesinde mitoloji, din, kültür, sanat ve ekonomi gibi pek çok alanda yeni unsurlar edinen Fenikeliler, bununla yetinmeyip aracılık vazifesi de üstlenerek kendi formları ile yeni edindikleri formları başkalarına aktarmışlardır.