Mahalle ölçeğinde dayanıma yönelik bütünleşik bir model önerisi: Soğanlı mahallesi örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ ÖZGE AYTAÇ
Danışman: Tülin Vural Arslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel dünya sisteminin etkileriyle, süreğen sıkıntılar yavaş yavaş şehirleri tehdit ederken, akut şoklar gündelik yaşam fonksiyonlarını ani ve ciddi şekilde bozmaktadır. Bu durum kentlerde kendiliğinden plansız şekilde gelişen kırılgan mahallelerin yaşamı olumsuz şekilde etkilemektedir. Yaşam kalitesinin artırılması amacıyla kentsel dokunun yeniden üretildiği kentsel dönüşüm uygulamaları sonucunda; yenilenen mahalle dokusunun mevcut kent ile mekânsal, ekonomik ve sosyal anlamda etkileşim içinde olamaması, çöküntü alanı haline gelmesine sebep olmakta ve kentsel dokunun sürekliliğini kesintiye uğratmaktadır. Bu bağlamda on birinci Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi, şehirleri ve insan yerleşimlerini kapsayıcı, güvenli, dayanımlı ve sürdürülebilir kılmak amacıyla bir dizi hedef ortaya koymaktadır. Sürdürülebilirlik yaklaşımı, ani şok ve süreğen sıkıntılara yanıt verme konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu durum karşısında dayanım odaklı çalışmalar giderek önem kazanmaktadır. İnsan yerleşimlerini 'doğal ve insan sistemleri' olarak bütünleşik şekilde ele alan sosyal-ekolojik dayanım yaklaşımı, mahalle sistemin başa çıkabilme, kendini düzenleme ve öğrenme özelliklerini etkinleştirerek sıkıntı ve şoklarda sürekliliğini sağlamasını hedeflemektedir. Bu çalışmada, kentsel dönüşüme uğrayacak kırılgan mahallelerin dayanım özelliklerini sürdürebilmeleri amacıyla, dört aşamadan oluşan 'Mahalle Dayanımı Bütünleşik Değerlendirme (Evaluation) Modeli' önerilerek, nitel ve nicel araştırma yöntemleri üzerinden Bursa ili Osmangazi ilçesinde yer alan Soğanlı Mahallesi kentsel dönüşüm öncelikli alanında değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda, mevcut Soğanlı Mahallesi'nin sosyal-ekolojik mahalle dayanımı açısından devamlılık gösterme, kendini düzenleme, uyabilir öğrenme özelliklerinin bulunduğu; ancak kentsel dönüşüm sonucunda fiziksel ve sosyal yapının değişmesi riski ile mahalle dayanımının olumsuz yönde etkilenmesi öngörülmektedir.