SAFKAN İNGİLİZ KISRAKLARINDA ÖSTRUS SİKLUSUNUN FARKLI DÖNEMLERİNDEKİ KAN SERUM AMH SEVİYELERİ İLE FERTİLİTE ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET ALİ KILIÇ

Danışman: Yavuz Nak

Özet:

SAFKAN İNGİLİZ KISRAKLARINDA ÖSTRUS SİKLUSUNUN

FARKLI DÖNEMLERİNDEKİ KAN SERUM AMH SEVİYELERİ İLE

FERTİLİTE ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI

 

Sunulan bu çalışmada safkan İngiliz kısraklarda, kan serumu AMH seviyeleri, seksüel siklusun evresi, yaş, folliküler gelişme, aşım sayısı ve fertilite parametreleri arasındaki ilişkilerin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma materyali olarak 68 adet damızlık İngiliz kısrağı kullanıldı. Çalışmanın başlangıcında kısraklardan kan alındı serumları çıkarıldı. Transrektal ultrasonografik muyeneler ile kısrakların 28’inin anöstrus döneminde olduğu, 30’unun östrus gösterdiği ve 10 baş kısrağın ise siklusun diöstrus döneminde bulunduğu tespit edildi. Aşımlar sonucu kısrakların gebelikleri 15., 30. ve 45. günlerde ultrasonografi ile belirlendi. AMH düzeyleri, AMH Beckmen Coulter II ELISA testine göre standardize edilmiş elektrokemilüminesans immunülojik test yöntemiyle Elecsys AMH kiti ile ölçüldü. Bu çalışmada kısraklarda serum AMH düzeylerinin yaş, folikül çapı, seksüel siklusun evresi, gebelik durumu ve fertilite ile ilişkisi bütüncül bir yaklaşımla ortaya konuldu. Elde edilen bulgularda serum AMH düzeylerinin östrus siklusunun evrelerinden büyük ölçüde bağımsız olduğunu, ancak yaşın ilerlemesiyle birlikte göreceli olarak azalma eğiliminde olduğu gözlemlendi. Yüksek AMH düzeyine sahip kısraklarda daha büyük folikül çapları tespit edildi. Serum AMH düzeylerinin tek başına gebelik başarısını veya fertilite durumunu ayırt etmede yetersiz kaldığı, ancak AMH, yaş ve folikül çaplarının birlikte değerlendirilmesiyle infertilitenin yüksek doğrulukla öngörülebildiği belirlendi. Bu sonuçlar, AMH’ın kısraklarda fertilite değerlendirmesinde tek başına bir belirteçten ziyade, çok değişkenli tahmin modellerinin bir bileşeni olarak daha anlamlı bir klinik ve biyolojik değer taşıdığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, kısraklarda reprodüktif başarıya yönelik stratejilerde serum AMH ölçümünün farklı parametrelerle birlikte kullanılması, reprodüktif yönetim ve seleksiyon programlarının etkinliğini artırabilecek önemli bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte kısraklarda serum AMH’ın reprodüktif parametreler üzerine etkisine yönelik daha kapsamlı ve kontrollü çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kısrak, AMH, Yaş, Östrus Siklusunun Safhası, Folikül, Fertilite