BURSA'NIN SU MİRASININ GELENEKSEL KONUTLARDAKİ MEKANSAL YANSIMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE KORUNMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEYDA ŞAHİN
Danışman: Figen Kıvılcım Çorakbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Su mirası, tarih boyunca su kaynaklarının yönetimi, kullanımı ve bu kaynakların çevresindeki yaşam üzerinde büyük bir etkiye sahip olmuştur. Bursa'da bilinen, en eski su kaynağı, Roma dönemine ait Hannibal'ın bulduğu Pınarbaşı suyudur. Bu suyun Hisar içerisine taşınmasıyla oluşturulan hat, araştırma kazılarında toprak künklerin bulunmasıyla tespit edilmiştir. Pınarbaşı suyunun kullanımı Osmanlı döneminde de devam etmiştir. Bursa'da tespit edilen ve benzerlerine Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan Gaziantep'te de rastlanan, yapılar arası suyun iletilmesi konusunda oluşturulan sistem, farklı gezgin ve araştırmacılarca, gözlemlere dayalı olarak anlatılmaya çalışılmış; ancak sistemin çalışma prensibine yönelik görüşler yetersiz kalmıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda, ulusal ve uluslararası literatürde, suyun kent, çevre ve anıt ölçeğinde korunması ve yönetimi konusunda çalışmaların bulunduğu; ancak konut ölçeğinde sivil su mimarisinin karşılığının bulunmadığı görülmüştür. Bu kapsamda literatürdeki boşluğu dolduracak, konuyu bütüncül olarak ele alacak, bilimsel bir çalışmanın gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bursa şehrinin kurulduğu Hisar bölgesi çalışma kapsamında odak noktası olmuştur. Bu çalışmanın amacı, su yolları üzerinde yer alan, Bursa'nın geleneksel konutlarının su taşıma sistemlerinin incelenmesi ve suyun konut özelinde mekânsal-mimari dağılımlarının tespit edilerek, koruma önerilerinin getirilmesidir. Tez kapsamında, literatür taraması, haritalama (mapping), arşiv incelemesi, arazi çalışması, sözlü görüşmeler yapılmıştır. Pınarbaşı su kaynağı ve Hisar bölgesi 1 no.'lu Çalışma Alanı, Demirkapı Ayazma su kaynağı ve çevresi 2 no.'lu Çalışma Alanı, Çekirge Mahallesi'nde yer alan Vakıfbahçe sıcak su kaynağı ve çevresi 3 no.'lu Çalışma Alanı olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda su mirasının sivil (konut) ölçekte, havuz, çeşme, hamam birimi olarak yansımaları analiz edilerek, Pınarbaşı su yollarının restitüsyonu yapılmış; su mirasının bütüncül olarak korunması ve sürdürülebilirliğine yönelik koruma önerileri getirilmiştir.