Ortaokul öğrencilerinin biyolojik çeşitlilik konusu ile ilgili bilişsel yapılarının karşılaştırmalı olarak belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ÇAM
Danışman: Dilek Zeren Özer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin (5,6,7, ve 8.Sınıf), Biyolojik çeşitlilik konusundaki bilişsel yapılarını ortaya koymak, kavramsal anlam düzeylerindeki değişim sürecini sınıf düzeylerine göre tespit etmektir. Bu çalışma nitel bir araştırma olup, araştırmada betimsel araştırma yöntemleri içerisinde yer alan ve nitel araştırma desenlerinden gelişimsel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2017-2018 eğitim-öğretim yılı, bahar döneminde, Bursa ilinde öğrenim gören 5, 6, 7 ve 8. Sınıflardan oluşan toplam 308 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak kelime ilişkilendirme testlerinden yararlanılmıştır. Kelime ilişkilendirme testlerinde "ekosistem, biyolojik çeşitlilik, besin zinciri, tür, nesli tükenmekte olan canlılar, çevre sorunları ve çevre koruma" olmak üzere yedi anahtar kavram kullanılmıştır. Verilerin analiz sürecinde, frekans tablosu kullanılarak kesme noktası tekniği ile kavram ağları oluşturulmuş ve ilgili kavramlara yönelik ortaokul öğrencilerinin bilişsel yapılarının karşılaştırması sağlanmıştır. Kavram ağlarından elde edilen sonuçlara göre bulgular yorumlanmıştır. Sonuç olarak, ortaokul öğrencilerinin (5,6,7 ve 8. Sınıf), nesli tükenmekte olan canlılar, çevre sorunları ve çevre koruma anahtar kavramlarını doğru ilişkilendirdiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, besin zinciri, tür ve ekosistem anahtar kavramını 8.sınıf öğrencilerinin genel olarak doğru ilişkilendirdiği, biyolojik çeşitlilik anahtar kavramını genel olarak 5.sınıf öğrencilerinin doğru ilişkilendirdiği, 6. ve 7.sınıf öğrencileri tarafından besin zinciri, tür, biyolojik çeşitlilik ve ekosistem anahtar kavramlarının tam olarak anlaşılamadığı sonucuna varılmıştır. Kelime ilişkilendirme testinde ortaokul öğrencilerinin en fazla ilişkilendirdiği anahtar kavramlar nesli tükenmekte olan canlılar, çevre sorunları ve çevre korumadır. En az ilişkilendirilen anahtar kavramlar, besin zinciri, tür, biyolojik çeşitlilik ve ekosistemdir. Hayvan, bitki, insan, meyve, yiyecek/besin, çevre kirliliği, su kirliliği, kirlilik, küresel ısınma, çöp, filtre, ağaç ve temizlik kavramları öğrencilerin en fazla kullandığı kavramlardır. Veri toplam aracı olarak kullanılan kelime ilişkilendirme testinde öğrencilerin her bir anahtar kavramla ilgili cümle kurmaları da istenmiştir. Bu cümleler içerdiği bilgi ve anlam açısından incelenip sınıflandırılarak cümlelerin analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre ortaokul öğrencilerinin (5,6,7 ve 8.sınıf) en fazla sayıda nesli tükenmekte olan canlılar, çevre sorunları ve çevre koruma anahtar kavramları ile ilgili anlamlı cümleler kurdukları ortaya çıkmıştır. Araştırmada, eğitim-öğretim sonucunda, kazanılan bilgi, deneyim ve farkındalık arttıkça, televizyon, basın, internet gibi ortamlardan edindikleri bilgiler ile öğrencilerin bilimsel bilgiye daha yakın cevaplar verdikleri tespit edilmiştir. Aynı zamanda fen bilimleri öğretim programında biyoçeşitlilik kavramına ilişkin kazanım sayısı arttıkça öğrencilerin bilgi ve beceri seviyesinin daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır.