KIRSAL MİMARİ ÖRNEKLERİN YAPISAL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: ÇELTİKÇİ KÖYÜ, BURSA
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR TIĞCI
Danışman: Rengin Beçeren Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kırsal yerleşmeler, yüzyıllar boyunca doğal çevre koşulları ile toplumsal ve kültürel dinamiklerin etkileşimi sonucu biçimlenmiş, halk tarafından oluşturulan özgün yerleşim alanlarıdır. Bu yerleşmeler, yerel mimari kimliği yansıtan yapı tipolojileri, malzeme kullanımı ve mekânsal organizasyonlarıyla önemli bir kültürel miras değeri taşımaktadır. Sürdürülebilirlik kavramı ise bu kırılgan dokuların özgün niteliklerini yitirmeden gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için çevresel, ekonomik ve sosyal boyutların dengeli bir biçimde ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu tez, kırsal alanlardaki geleneksel konutların yapısal sürdürülebilirliğini; değişen yaşam koşulları, kullanıcı ihtiyaçları ve müdahaleleri bağlamında inceleyerek, kırsal mimari mirasın korunmasına yönelik uygulanabilir değerlendirme ve müdahale ilkeleri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Bursa ili Yenişehir ilçesine bağlı Çeltikçi Köyü çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Çeltikçi Köyü, tarımsal üretimden kaynaklanan ekonomik refah artışının, paradoksal bir biçimde yapılaşma eğilimlerini hızlandırması sonucunda, özgün mimari dokusunu ve yerel kimliğini yitirme riskiyle karşı karşıya kalan bir kırsal yerleşimdir. Yerleşimde gözlemlenen niteliksiz onarımlar, geleneksel yapı malzemeleriyle uyumsuz müdahaleler ve mevcut doku ile ilişki kurmayan yeni yapılaşma eğilimleri, kırsal mimari mirasın sürekliliği açısından önemli sorunlar oluşturmaktadır. Bu bağlamda çalışma; seçilmiş geleneksel konut örneklerinde taşıyıcı sistem kurgusu, yapı malzemesi özellikleri ve kullanıcı kaynaklı müdahale türlerinin yapısal sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini kapsamaktadır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemi doğrultusunda yürütülmüş; literatür taraması, yerinde gözlem, fotoğrafik belgeleme ve geleneksel konutlarda kullanıcı müdahalelerinin tipolojik olarak sınıflandırılması aşamalarını içermektedir. Elde edilen bulgular, geleneksel yapıların sürdürülebilirliğini tehdit eden mekânsal bozulmalar, yapısal deformasyonlar ve kullanıcı müdahalelerinin, bütüncül bir değerlendirme çerçevesi içinde ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma sonucunda, Çeltikçi Köyü özelinde geliştirilen değerlendirme ve koruma önerilerinin, benzer kırsal yerleşimler için de uygulanabilir bir referans oluşturabileceği; kırsal mimari mirasın korunmasında yerel kimliğin devamlılığını gözeten sürdürülebilir müdahale stratejilerine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.