İstanbul'un Su Mirasının Korunması: Elmalı Barajı, Pompa İstasyonu, Arıtma Tesisi ve Bağlarbaşı Su Deposu Üzerine Bir Araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, MİMARLIK FAKÜLTESİ, MİMARLIK, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZLEM FİLİZ ÖZTÜRK

Danışman: Figen Kıvılcım Çorakbaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Endüstri mirası son yıllarda dikkat çeken ve üzerine çalışılan bir konudur. Buna rağmen hala yasal yollarla koruma altına alınmamış ve zarar görme tehlikesiyle karşı karşıya olan pek çok yapı bulunmaktadır. Gerekli önlemler alınmadığı takdirde hızla kaybedilecek bu yapılar için belgeleme yapmak ve koruma projeleri hazırlamak önemli bir ilk adımdır. Tezin amacını da bu fikir oluşturmaktadır. Türkiye'de endüstri mirası yapılarının en çok görüldüğü şehir İstanbul'dur ancak tarihi kayıtlarla karşılaştırıldığında kaybedilen yapıların fazlalığı hala ayakta olanlara müdahalenin ne ölçüde acil ve kaçınılmaz olduğunu göstermektedir. Bu tez çalışmasında 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında İstanbul'daki su problemlerine ve su endüstrisi mirasına odaklanılmıştır. Hem dünyada hem Türkiye'de karşılaştırma yapılarak endüstrileşme hareketleri araştırılmış ve endüstri mirası kavramı üzerinde durulmuştur. Örnek yapı olarak çalışmanın odaklandığı zaman diliminde dünyada ve Türkiye'de inşa edilmiş su endüstrisi yapıları ve günümüzde bu yapılar için oluşturulan koruma planları incelenmiştir. 1893 yılında inşa edilmiş olan Elmalı Tesisi ve Bağlarbaşı Su Deposu üzerinde durularak hem bu yapıların tarihsel süreçteki yeri hem de nitelikleri ile son durumları araştırılmıştır. Üretilen koruma ve alan yönetimi önerileri ile tesis için yapılacak restorasyon çalışmaları için bütüncül bir yaklaşım önermek amaçlanmıştır.