ELEKTRİKLİ ARAÇLAR İÇİN YAPAY ZEKA VE EKLEMELİ İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK TAŞIT YAPISAL BİLEŞENLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, OTOMOTİV MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET UMUT ERDAŞ

Danışman: Ali Rıza Yıldız

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Elektrikli araçların (EA) yaygınlaşmasıyla birlikte, araç güvenliği ve hafifletme çalışmaları otomotiv endüstrisinin en kritik araştırma alanlarından biri haline gelmiştir. Bu tez çalışmasında, elektrikli araçların çarpışma performansını artırmak amacıyla daha düşük kütleli ve yüksek enerji sönümleme kapasitesine sahip yenilikçi bir çarpışma kutusu tasarımı geliştirilmiştir. Çarpışma kutusu geliştirilmesinde doğadan ilham alan çok hücreli bir tasarım gerçekleştirilmiştir. Çarpışma kutusunun performansını artırmak amacıyla kristal yapı algoritması, kaotik haritalar kullanılarak hibrit optimizasyon algoritmaları geliştirilmiştir. Geliştirilen algoritmalar kısıtlı ve kısıtsız mühendislik problemleri ile test edilmiş ve literatürdeki algoritmalar ile kıyaslanmıştır. Tasarlanan çarpışma kutuları eklemeli imalat yöntemi ile PLA ve ABS malzeme kullanılarak üretilmiş ve basma testi ile enerji sönümleme davranışları karşılaştırılmıştır. Basma testi sonuçları sonlu elemanlar analizi yöntemi ile sayısal simülasyonu yapılmıştır. Simülasyon sonuçları kullanılarak vekil modelleme yöntemi ile çarpışma kutusu analizleri gerçekleştirilmiş. Vekil modellerin sonuçları optimizasyon algoritmasında amaç ve kısıt fonksiyonu olarak kullanılmıştır. Geliştirilen optimizasyon algoritması ile düşük kütleli ve yüksek enerji sönümlemesini sahip çarpışma kutusu tasarımı oluşturulmuştur. Tasarımlar boyutsal yakınlığı TOGG T10X elektrikli aracına benzer bir araç üzerinde sonlu elemanlar analizi ile kıyaslanmıştır. Bu çalışma, elektrikli araçların tasarımı ve güvenliği için yapay zekâ, eklemeli imalat ve sonlu elemanlar analizi yöntemlerini kullanarak disiplinler arası çalışma ve potansiyeli açısından literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.