Yaşlılık Döneminde Amaç Bilinci ve Maneviyat İlişkisi: 60+ Tazelenme Üniversitesi Öğrencileri Üzerine Nicel Bir Araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEKİYE BAYKUL
Danışman: Turgay Gündüz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışması yaşlılık döneminde amaç bilinci ve maneviyat ilişkisini incelemeyi konu edinmektedir. Tezin amacı 60+ Tazelenme Üniversitesi'ne giden 60 yaş ve üstü bireyler ile diğer 60 yaş ve üstü bireyler arasında amaç bilinci ve maneviyat ilişkisini araştırmaktır. Amaç bilinci ile maneviyatın; yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, sosyo-ekonomik düzey, ikamet durumu ve yaşlılık algısı gibi demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Yöntem: Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi benimsenmiştir. Araştırmanın örneklemi Akdeniz Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi 60+ Tazelenme Üniversitesi programlarında eğitim gören 190 birey ile uygun örneklem yöntemi ile ulaşılan diğer 60 yaş ve üzeri 107 bireyden oluşmaktadır. Veriler Demografik Bilgi Formu, Amaç Bilinci Ölçeği ve Maneviyat Ölçeği aracılığıyla yüz yüze ve çevrimiçi olarak toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS 29 programında analiz edilerek betimsel ve çıkarımsal analizler yapılmış, hipotezlerin testi için fark ve ilişki testleri uygulanmıştır. Bulgular: Yaşlı bireylerde amaç bilinci ve maneviyat arasında orta düzeyde anlamlı ve pozitif bir ilişki görülmüştür (r=0,503; p<0,001). Maneviyat, amaç bilinci puanlarındaki değişimin %25,3'ünü açıklamaktadır (R^2=0,253). Maneviyat Ölçeği ile Amaç Bilinci Ölçeğinin tüm alt boyutları arasında anlamlı pozitif ilişki tespit edilmiştir. Yüksek sosyo-ekonomik düzeye sahip yaşlı bireyler ile pozitif yaşlılık algısı taşıyanların amaç bilinci anlamlı düzeyde yüksektir. Maneviyat yaş ilerledikçe artmaktadır. 70-81 yaş grubunun maneviyatı 60-69 yaş grubundan yüksektir. İleri yaş, evli olmak, ilkokul mezunu olmak ve pozitif yaşlılık algısına sahip olmak ile yüksek maneviyat puanı ilişkili bulunmuştur. 60+ Tazelenme Üniversitesi öğrencileri ile diğer 60 yaş ve üzeri grubun maneviyat puanlarında anlamlı farklılaşma tespit edilmiştir. Maneviyatın manevi başa çıkma, aşkınlık, manevi yaşantı, anlam arayışı ve bağlantı alt boyutlarında diğer 60 yaş ve üzeri katılımcılar; tabiatla uyum alt boyutunda ise 60+ Tazelenme Üniversitesi öğrencileri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek puanlar almıştır. 60+ Tazelenme öğrencileri diğer 60 yaş ve üzeri gruba göre anlamlı düzeyde daha pozitif bir yaşlılık algısına sahiptir. Sonuç: Amaç bilinci ile maneviyat arasında bulunan anlamlı pozitif ilişkinin yaşlı bireylerde maneviyatın amaç bilincine olumlu etkisinin bir yansıması olduğu söylenebilir. Maneviyat amaç bilincindeki yükselmeye eşlik etmektedir. Uygun programlarla maneviyatın desteklenmesi yaşlı bireylerin amaç bilincine olumlu etki ederek, aktif yaşlanmayı destekleyebilir. Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, amaç bilinci, maneviyat, 60+ Tazelenme Üniversitesi