MAKİNE ÇEVİRİSİ İLE TÜRKÇE SÖZEL İFADELERİN PYTHON SÖZDİZİMİNİN OLUŞTURULMASI

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET BOZDEMİR

Danışman: Metin Bilgin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Türkçe sözel ifadelerin, Python programlama dilindeki söz dizimsel ifadesinin otomatik oluşturulması hedeflenmiştir. Yapılan çalışma ile Python kodunun öğrenilmesi kolaylaştırılarak hem eğitim-öğretim ortamlarında kodlama dersi veren öğretmenler için büyük bir kolaylık sağlanması hem de bu dersi alan öğrencilerin hızlı ve kolay bir şekilde kodlama öğrenme imkânı sağlanması hedeflenmiştir. Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için yeni bir yaklaşım benimsenmiştir. İlk olarak, Türkçe sözel olarak söylenen cümleler yazıya çevrilmektedir. Yazıya çevirme işlemi, Python dilinde bulunan "speech recognition" kütüphanesi kullanılarak gerçekleştirilmektedir. İkinci olarak, yazıya çevrilen Türkçe cümleler, LSTM, BiLSTM ve GRU gibi derin öğrenme algoritmaları kullanılarak İngilizceye çevrilmektedir. Makine çevirisi yapılırken, Seq2seq mimarisini içerisinde barındıran Encoder-Decoder modeli kullanılmaktadır. Encoder-Decoder modeli, girişte Türkçe olarak aldığı cümleleri, çıkışta İngilizceye çevirmektedir. İngilizceye çevrilen cümleler, daha sonra GPT-3 modeline girdi olarak verilmektedir. GPT3 modeli, kendine gelen İngilizce cümleyi alarak Python kodunu üretmektedir. Çalışmanın son kullanıcılar tarafından da kullanılabilmesi amacıyla "Django" ve "PyQt5" kütüphaneleri kullanılarak hem web tabanlı hem de Windows tabanlı uygulaması geliştirilmiştir. Çalışma sonuçlarının değerlendirilmesinde BLEU, METEOR ve TER metrikleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, BiLSTM modeli, tüm metriklerde diğer modellere göre daha yüksek skorlar üretmeyi başarmıştır.