VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE MARMARA VE TRAKYA BÖLGESİ BELEDİYELERİNİN PERFORMANS ÖLÇÜMÜ VE KARŞILAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAHADIR AHMET OKŞAK
Danışman: Dilek Murat
Özet:
Bu çalışmanın amacı, Marmara ve Trakya Bölgesi’nde yer alan seçilmiş belediyelerin hizmet etkinliklerini Veri Zarflama Analizi yöntemiyle ölçmek ve belediyeler arasındaki performans farklılıklarını karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Çalışma kapsamında ilgili Belediyelerin 2020–2024 yıllarına ait faaliyet raporlarından elde edilen veriler kullanılmıştır. Her belediye-yıl gözlemi ayrı bir karar verme birimi olarak kabul edilmiş ve toplam 5 karar verme birimi analiz edilmiştir. Araştırmada girdi değişkenleri olarak personel sayısı, araç sayısı ve gerçekleşen bütçe gideri; çıktı değişkenleri olarak ise, toplanan atık miktarı ve yeşil alan büyüklüğü kullanılmıştır. Belediyeler arasındaki ölçek farklılıkları dikkate alınarak girdi odaklı CCR ve BCC modelleri birlikte uygulanmıştır. Etkin olmayan belediye-yıl birimleri için referans küme ve optimizasyon analizleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular, belediyeler arasında teknik etkinlik ve ölçek etkinliği bakımından belirgin farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. CCR modeli sonuçlarına göre bazı belediyeler belirli yıllarda tam etkinlik düzeyine ulaşırken, genel olarak belediyelerin önemli bir bölümünde toplam teknik etkinliğin tam olarak sağlanamadığı görülmüştür. BCC modeli sonuçları, Balıkesir ve Edirne belediyelerinin yüksek ve istikrarlı saf teknik etkinlik değerleriyle öne çıktığını göstermektedir. Kırklareli Belediyesi genel olarak yüksek ancak azalan bir etkinlik eğilimi sergilerken, Çanakkale Belediyesi analiz dönemi içinde kademeli bir iyileşme göstermiştir. Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi ise, analiz dönemi boyunca düşük etkinlik değerleriyle diğer belediyelerden ayrılmıştır. Ölçek etkinliği sonuçları, bazı belediyelerde verimsizliğin yalnızca teknik nedenlerden değil, aynı zamanda ölçek yapısından da kaynaklandığını göstermektedir. Referans küme analizi, özellikle Balıkesir, Edirne ve Kırklareli belediyelerinin belirli yıllardaki performanslarının diğer belediyeler için örnek oluşturduğunu ortaya koymuştur. Optimizasyon analizi ise, bazı belediyelerde girdi fazlalığı, bazı belediyelerde ise çıktı yetersizliği bulunduğunu göstermiştir.
Anahtar Sözcükler: Veri Zarflama Analizi, belediye performansı, teknik etkinlik, ölçek etkinliği, yerel yönetimler.