8. ve 9. sınıf matematik ders kitaplarının çoklu temsiller bağlamında incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERRA GÜRMEN
Danışman: Menekşe Seden Tapan Broutın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın konusu, 2022-2023 yıllarında okullarda okutulan MEB 8. sınıf ve 9. sınıf matematik ders kitaplarındaki soruların çoklu temsiller çerçevesinde incelenmesidir. Çalışma kapsamında 8. ve 9. sınıf matematik ders kitaplarında temsillerin dağılım durumları ve farklı sınıf seviyelerinde temsiller arası geçiş durumları araştırılmıştır. Araştırma yöntemi olarak, nitel bir araştırma yöntemi olan doküman analizi yöntemi seçilmiştir. Bu araştırmada 8. Sınıf matematik ders kitabındaki 939 soruyla 355 çözüm ve 9. Sınıf matematik ders kitabındaki 1096 soruyla 522 çözüm çoklu temsiller başlığı altında incelenmiştir. Temsil türleri, sembolik, sözel, görsel, model ve gerçekçi olmak üzere beş başlığa ayrılmıştır. İncelenen sorular kodlanıp yüzde ve frekans verileri oluşturulmuş, bulgular yorumlanmıştır. Araştırma bulgularına göre 9. sınıf ve 8. sınıf MEB ders kitaplarında bulanan soruların dağılımına bakıldığında en çok kullanılan temsil türü sembolik temsildir. Sembolik temsillerin yanında görsel temsiller de çokça kullanılmıştır. Model ve gerçekçi temsil kullanım oranı ise oldukça düşüktür. Sözel temsillerin tercih edilme durumu 9. sınıf ders kitabında, 8. sınıf ders kitabına oranla düşük kalmıştır. Karşılaştırmalı analiz sonucunda, 8. ve 9. sınıf ders kitaplarında yer alan veri, denklem ve eşitsizlik, üçgenler ünitelerini içeren ortak konularda temsillerin devamlılığının sağlandığı görülmektedir. Tüm ortak konularda en çok ve en az tercih edilen temsil türlerinin aynı olduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra 8. sınıf ders kitabında bazı konularda görsel temsillere daha çok yer verilirken, 9. sınıf ders kitabının bazı konularında ise sembolik temsillerin oranı daha yüksek çıkmıştır. Her iki ders kitabında da sembolik temsilerin çokça kullanıldığı, bunun yanı sıra gerçekçi temsillerin kullanımına ise çok az yer verildiği görülmektedir. Ders kitaplarında kullanılan temsillerde dengesiz bir dağılım görülmektedir. Bu durumun öğrencilerin temsil tercihleri üzerinde olumsuz bir etkisi olacağı düşünülmektedir. Ders kitaplarının ve çoklu temsillerle öğretimin matematik eğitimindeki önemi düşünüldüğünde bu çalışmanın ilgili diğer çalışmacılar ya da ders kitabı yazarları için kaynak teşkil edeceği ve literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.