Eski Uygur hukuk vesikalarının söz dizimi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NAZMİ ŞEN

Danışman: Cengiz Alyılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Eski Uygur Türkçesiyle yazılmış Eski Uygur Hukuk Vesikaları'nın söz dizimi incelemesini içeren bu çalışma "Kavramların İşaretlenmesi", "İsim ve Fiil Tabanları" ve "Kavram İlişkileri" olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. "Kavram İlişkileri"ne hazırlık niteliğinde olan "Kavramların İşaretlenmesi" bölümünde kök, köken ve gövde hâlindeki ögelerle birden fazla anlam ögesiyle kurulmuş genel anlamlı ögeler ve kişi, boy, kavim, millet, devlet, yer adları dikkatlere sunulmuştur. "İsim ve Fiil Tabanları" bölümünde ise isimler; teklik, çokluk, genellik, fiiller; olumluluk, olumsuzluk, genellik özelliklerine göre incelenmiştir. Çalışmanın "Kavram İlişkileri" bölümü "Çekimli Yapılar", "Belirtili Tamlamalar" ve "Cümle" başlıklarından oluşmaktadır. "Çekimli Yapılar" bölümünde isim ve fiil işletimi, "Belirtili Tamlamalar" bölümünde belirtili isim ve sıfat tamlamaları, "Cümle" bölümünde ise cümlenin ögeleri, cümlelerin ve cümle kalıplarının (192 farklı kalıpla yapılmış 916 cümle) kendi grupları ve genel toplam içindeki sıklık değerleri detaylı bir biçimde sunulmuştur. Çalışmanın sonunda söz dizimi incelemesinin yapıldığı Eski Uygur Hukuk Vesikaları'nın translitere edilmiş hâli, vesikaların Türkiye Türkçesine aktarımları ve konuyla ilgili detaylı bir kaynakçaya yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Eski Uygur Hukuk Vesikaları, Eski Uygur Türkçesi, Eski Türk Dili, söz dizimi.