Akışkan modernite bağlamında Zygmunt Bauman'ın din ve toplum görüşü üzerine sosyolojik bir değerlendirme

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF AĞAOĞLU

Danışman: Abdurrahman Kurt

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Modernite ile başlayan geleneksel dünyadan kopuşun sosyal hayatımızda birçok etkisi olmuştur. Hiç şüphesiz bu etkiden payını en çok alan dinin kendisi olmuştur. Bu tezde Zygmunt Bauman'ın sosyolojik yöntemi incelenmiş ve bir fenomen olarak dinin onun toplum kuramındaki yeri tartışılmıştır. Modern ve postmodern toplumsal yaşam biçimlerinde dinin nasıl şekil aldığı Bauman'ın akışkan modernite kavramsallaştırmasında çözümlenmektir. Akışkanlık kavramı, biçimsiz olmayı, içine dolunan kabın şeklini almayı ve kolaylıkla uyum sağlayabilmeyi imleyen bir benzetmedir. Bu doğrultuda, Bauman'ın hermeneutik sosyoloji yöntemi ve bu yöntemle geleneksel, modern, postmodern şeklindeki toplum türleri arasında yaptığı ayrım ele alınmıştır. Ardından, karşılaştırmalı olarak din alanındaki değişimlere dikkat çekilmiştir. Buna göre, geleneksel toplumda din, güçlü bir şekilde tüm toplumsal alanı belirlerken aydınlanma ve rasyonelleşme süreci ile bu rolünü yitirmiş ve toplumsal yaşamdan dışlanmıştır. Modernitenin eleştirilmeye başlandığı postmodern dönemde ise din yeniden toplumsal alanda kabul görmüş, fakat bu yeni durumda dine, geleneksel ve modern toplumdan farklı olarak, göreli hakikate sahip bir konum atfedilmiştir. Bu çalışma, dinin konumundaki söz konusu değişimlere ilişkin Bauman'ın bakış açısını, onun metinlerinin eleştirel bir değerlendirmesini içerecek şekilde, betimlemeyi hedeflemektedir.