Eskişehir ili köy çeşmesi ve su yalaklarında bulunan diyatomelerin tür çeşitliliği ve dağılımı

ALEYNA SANBUR

Eskişehir ili köy çeşmesi ve su yalaklarında bulunan diyatomelerin tür çeşitliliği ve dağılımı

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, BİYOLOJİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALEYNA SANBUR

Danışman: Nurhayat Dalkıran

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Eskişehir ilinin çeşitli bölgelerinde bulunan kırsal çeşme ve su yalaklarındaki diyatome tür çeşitliliğinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Toplam 53 istasyondan 11-17 Temmuz 2020 tarihleri arasında su ve diyatome örnekleri toplanmıştır. Örnekleme noktaları Carlson trofik seviye indeksine göre değerlendirildiğinde TN değerlerine göre tüm istasyonlar hipertofik, TP değerlerine göre 10 istasyon mezotrofik, 43 istasyon ise hipertrofik seviyede tespit edilmiştir. Çalışma sonunda 53 yalaktan 52 tanesinde diyatome türlerine rastlanmış ve toplan 200 diyatome taksonu tespit edilmiştir. İstasyonlarda tür çeşitliliği büyük varyasyon göstermiş, tür sayısı 5 (11. ist) ila 78 (20. ist) arasında değişmiştir. Shannon-Wiener çeşitlilik indeksi 0,167 (50. ist) – 2,895 (115. ist) aralığında tespit edilmiş, tüm örnek indeksi ise 2,467±0,261 olarak belirlenmiştir. Tespit edilen diyatome taksonlarından Humidophila sp. sadece 22 istasyonda gözlenmesine rağmen %51 nispi bollukla en baskın takson olmuştur. İstasyonlarda tekerrür sayısı en fazla olan türler Achnanthidium minutissimum (51), Cymbella affinis (36), Cymbella perparva (36), Denticula kuetzingii (35), Ulnaria biceps (34), Ulnaria ulna (32), ve Nitzschia palea (30), Nitzschia amphibia (27), Cymbella parva (27) olarak belirlenmiştir. CCA analizi Eskişehir ili yalaklarından toplanan diyatomeler üzerinde 6 fizikokimyasal değişkenin anlamlı olduğunu göstermiştir. Bu değişkenler PO4-P (F: 2,90, p: 0,002), su sıcaklığı (F: 1,63, p: 0,004), Eİ (F: 1,61, p: 0,018), TP (F: 1,44, p: 0,022), Ca (F: 1,47, p: 0,026) ve NO2-N (F: 1,46, p: 0,028)'dir. Bu değişkenler toplam varyansın %19.39'unu kapsamıştır. Bu çalışma sonucunda yalaklarda diyatome çeşitliliğinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca hayvanlar tarafından içme suyu kaynağı olarak kullanılan yalaklarda su kalitesi konusunda daha dikkatli olunması ve düzenli analizler yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.