Entomopatojen nematod heterorhabditis bacteriophora HBH hibrit irkinin in vivo ve in vitro üreti̇m sonrasi konukçu arama davranişlarinin araştirilmasi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYDAN DOĞAN

Danışman: İsmail Alper Susurluk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Entomopatojen nematodlar, bitki zararlılarıyla mücadelede önemli bir rol oynayan doğal düşmanlardır. Bu nematodlar, Rhabditida takımı, Steinernematidae ve Heterorhabditidae familyalarında yer alan mikroskobik ipliksi solucanlardır. Genellikle toprakta yaşayan ve aktif olarak hareket eden bu nematodlar, kendilerini bir ara konukçu olarak kullanacakları böcekleri enfekte etmek amacıyla hareket ederler. Entomopatojen nematodlar, böceklerin vücutlarının doğal açıklıklarından veya deri yoluyla girdikten sonra böceği enfekte ederler. Bu enfeksiyon süreci, nematodların taşıdığı simbiyont bakterilerin böcek vücudunda üremesi ve toksinlerin salınmasıyla gerçekleşir. Bu tez çalışmasında, konukçu arama davranışlarının karşılaştırılması amacıyla Heterorhabditis bacteriophora HBH Hibrit ırkının infektif juvenillerin (IJ'ler) üretimi, in vitro ve in vivo olmak üzere iki farklı yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiştir. IJ'ler 2 kontrol kolu ve 1 larva kolu olan Y-Olfaktometre düzeneği içerisine 1000 IJ dozunda orta noktadan uygulanmıştır. Sonrasında bu düzenek 25°C'lik inkübatörde sabit koşullarda bekletilmiştir. 2. gün ve 4. gün sonunda olfaktometre düzeneği açılıp larva koluna ve kontrol kollarına yönelen IJ miktarları belirlenmiştir. Bunun sonucunda in vivo ortamda üretilen IJ'lerde 2. günde larva koluna yönelimin %52,75 olduğu belirlenmiştir. Bu oran in vivo 4. günde %30,63 olarak bulunmuştur. In vitro ortamda üretilen IJ'lerde 2. günde larva koluna yönelime bakıldığın larva koluna yönelimin %35,66 olduğu görülmüştür. Bu oran in vitro 4. gün için %46,59 olarak belirlenmiştir. Buna ek olarak yapılan çalışma sonucunda konukçu ölüm oranı en fazla in vivo 4. günde görülmüştür. Konukçu disekte edildiğinde en fazla IJ miktarı in vivo 4. günde bulunmuştur. Sonuç olarak in vivo üretimle elde edilen IJ'lerin konukçu arama davranışlarının in vitro üretim ile elde edilen IJ'lere göre konukçuya yönelimlerinin kısa sürede daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır.