Türkiye'de tütün politikalarından tütün kontrol politikalarına geçiş: Politika değişiminin analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET FÜRKAN KORKMAZ
Danışman: Yasemin Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de tütün ve tütün ürünlerine yönelik politikalar iki döneme ayrılabilir. Bu dönemlere iki farklı paradigma hakimdir. Birincisi, ekonomi paradigması dönemidir. Bu dönemde hükümetler tütün ve tütün ürünleri devlet ekonomisine katkı sağlaması nedeniyle desteklenmektedir. Aynı dönem tütün ürünleri kullanımı hızlı bir şekilde artmıştır. Bunun sonucunda, akciğer kanseri, kalp krizi gibi hastalıklarda ve bunlara bağlı ölümlerde artış yaşanmıştır. Bu gelişmeler üzerine yapılan araştırmalarla tütün ürünlerinin insan sağlığına olan zararları kanıtlanmıştır. Bilimsel kanıtlar çerçevesinde paradigma değişimi gerçekleşmiştir. Tütün ve tütün ürünleri insan sağlığına zararlı maddeler olarak kabul edilmiştir. Bu döneme ise halk sağlığı paradigması hakimdir. Yani politika paradigması değişmiştir. Böylece, tütün kontrol politikaları ortaya çıkmıştır. Birçok hükümet bu politikaları 183 devletin taraf olduğu Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi çerçevesinde yapmıştır. Bu bağlamda tez çalışmasının konusu, Türkiye'de tütün politikalarında yaşanan değişimdir. Çalışmanın amacı, Türkiye'de tütün politikalarının değişiminde etkili olan nedensel dinamikleri araştırmak ve politika değişim sürecini analiz etmektir. Çalışmada analiz için Fikirler ve Çoklu Akımlar Kuramı'ndan oluşan kuramsal çerçeve kullanılmıştır. Fikirler, kişilerin davranış ve düşüncelerini şekillendiren bilişsel yapılardır. Fikirler, politika değişimini paradigma temelinde incelemektedir. Çoklu Akımlar Kuramı, politika değişiminin nedensel faktörlerini birbirinden bağımsız üç akımın (problem, politika ve siyaset) etkileşimi üzerinden analiz etmektedir. Bu bağlamda Türkiye'de tütün politikalarının değişimi, paradigma değişiminin, hükümet değişiminin, siyasi lider etkisinin, parti ideolojisinin, Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesinin ve sivil toplum örgütleri faaliyetlerinin bir sonucudur.