Bursalı Mehmed Tahir'in Osmanlı Müellifleri adlı eserinin tashihi: Tarikatlar ve Meşayıh faslı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE YILMAZ

Danışman: Abdurrezzak Tek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bursalı Mehmed Tahir hem Osmanlı Devleti'nin son dönemlerine hem de Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarına şahitlik etmiş önemli bir müellif ve mutasavvıftır. Askeri okullarda eğitim hayatını devam ettirirken tasavvufa olan meyli artmış ve mürşid arayışına başlamıştır. İlk olarak Harîrîzâde'ye intisap ederek Melâmîlik yoluna girmiş ardından şeyhinin vefatıyla birlikte Muhammed Nûrü'l-Arabî'ye bağlanıp seyrini onunla tamamlamıştır. Rüşdiye müdürlüğü, tabur kumandanlığı, Dîvân-ı Harp âzalığı ve tahkik memuriyeti gibi çeşitli resmi makamlarda görev almıştır. 28 Ekim 1925'te vefat eden Bursalı Tahir, Üsküdar'da Aziz Mahmud Hüdâyî Dergâhı hazîresinde toprağa verilmiştir. Yaklaşık on sekiz kadar eseri bulunan Tahir'in son ve aynı zamanda hacim bakımından en geniş çaplı kitabı Osmanlı Müellifleri'dir. Bu eser yirmi beş yıllık bir çalışmanın ürünüdür. Üç cilt halinde yayımlanan eserin iç başlıkları; Meşâyih Faslı, Ulemâ Faslı, Şuarâ Faslı, Etıbbâ Faslı, Müverrihîn-i Osmâniyye Faslı, Riyâziyyûn Faslı, Coğrafiyyûn Faslı şeklindedir. Bu çalışmada Osmanlı Müellifleri geçmiş ve günümüze yakın diğer kaynaklarla mukayese edilip Meşâyıh Faslı'ndaki sûfîlerle ilgili verilen bilgilerin sıhhati değerlendirilerek hatalı bulunan bilgiler tashih edilmiştir.