Epigrafik kaynaklar ışığında Antik Roma'da kadın köleler ve azatlı kadınlar arasındaki "mater familias" örnekleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FULYA KOCAKUŞAK KOÇBEY

Danışman: Kamil Doğancı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsanların özgürlüklerinden yoksun bırakılarak başkalarının malı olarak kabul edilmesi kölelik olarak adlandırılabilir. Kölelik kurumu, bütün eskiçağ medeniyetlerinde olduğu gibi Roma'da da toplumsal bir olgu olarak kabul edilmiş ve hukuk sistemi tarafından düzenlenerek yasallaştırılmıştır. Romalılar insanları özgürler (liberi) ve köleler (servi) olarak ikiye ayırmışlardı ve bu ayrım hukuken meşru sayılmıştı. Hürler hakların sahibiydi, köleler ise hakların konusunu teşkil diyordu. Köleler, Antik Roma dönemi boyunca özgür insan gücünün yanında vazgeçilmez bir unsur olarak yer almışlar ve toplumsal ve ekonomik hayatın önemli bir parçası olmuşlardı. Roma'da kadın köleler de toplumsal ve ekonomik hayatın her alanında kullanılmışlardır. Hayatları boyunca efendilerine hizmet etmek zorunda olan kadın köleler, bir eşya gibi alınıp satılabilen, her türlü hak ve fiil ehliyetinden yoksun, sahipleri tarafından her an öldürülebilme korkusuyla yaşayan bir konumda olmuşlardır. Roma'da kölelik konusunu ele alan bu çalışma, kadın kölelerin günlük yaşamdaki fonksiyonları, kölelik kurumunun kadın köleler üzerindeki etkisi ve özellikle azatlı kadın kölelerin toplum içindeki konumları üzerinde yoğunlaşmıştır. Çalışma beş bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde Roma tarihi ve antik dönem kaynakları hakkında kısa bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde kölelik kavramı ve geçmişten günümüze çeşitli kölelik sistemleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Roma'da hukukun gelişim süreci, köleliğin ortaya çıkışı, kölelik türleri, köle-hâkimiyet ilişkisi ve köle hakları üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde kadın kölelerin yaşayış şekilleri, kullanıldıkları alanlar, kadın köle ticareti, kadın köle hakları ve kadın kölelerin, kölelik kurumuna karşı göstermeye çalıştıkları mukavemet ele alınmıştır. Beşinci bölümde ise köleliği sona erdiren azat işlemleri ve kadın kölelerin azat edildikten sonraki durumları hakkında bilgi verilmiştir.