Tüketicilerin sürdürülebilir tüketim davranışlarını etkileyen faktörler üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE DORUK
Danışman: ERKAN ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yıllarda artan küresel çevre sorunları ve bilinçsiz tüketim sonucu karşı karşıya kalınan doğal kaynakların tükenme riski insan yaşamı ve ekosistem için ciddi bir tehdit haline gelmiştir. Tüketici davranışlarının çevreye olan zararlı etkilerinin en aza indirilebilmesi, mevcut tüketim kalıplarının değiştirilmesini ve sürdürülebilir tüketim davranışlarına geçişi gerekli kılmıştır. Sürdürülebilir tüketim davranışlarına ilişkin süreçlerde belirleyici olan aktörlerden birisi de tüketicilerdir. Tüketici davranışlarının daha sürdürülebilir hale getirilmesi kapsamında tüketicilerin sürdürülebilir tüketim davranışlarını etkileyen faktörlerin araştırılması konuyu önemli hale getirmiştir. Bu kapsamda ilgili literatür incelendiğinde, sürdürülebilirlik konuları farklı ülke grupları içerisinde farklı bağlamlarda incelenmiş olsa da Türkiye'de sürdürülebilir tüketim alanında yapılan araştırmalar sınırlı sayıdadır. Bu araştırmanın amacı, tüketicilerin sürdürülebilir tüketime yönelik tutumunu etkileyen faktörleri belirlemek ve tutumun sürdürülebilir tüketime yönelik niyeti ve niyetin de sürdürülebilir tüketim davranışı üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Araştırma modeli "Uyaran-Organizma-Tepki" (S-O-R) modeli çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırma verileri kolayda örnekleme yöntemine göre ve Türkiye genelinde toplanmıştır. Verilerin toplanma sürecinde çevrimiçi anket yöntemi uygulanmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin analizinde en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (PLS-YEM) kullanılmıştır. Analiz sonucunda çevresel ilgi, sosyal medya bilgi paylaşımı, çevresel endişe ve algılanan çevresel sorumluluk boyutlarının sürdürülebilir tüketime yönelik tutum boyutu üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Ayrıca sürdürülebilir tüketime yönelik tutum boyutunun sürdürülebilir tüketime yönelik niyet üzerinde ve sürdürülebilir tüketime yönelik niyetin de sürdürülebilir tüketim davranışı üzerinde anlamlı ve yüksek bir pozitif etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Araştırma sonuçları hem makro hem de mikro açıdan önemli çıkarımlara sahiptir.