Bir grup tıp fakültesi öğrencisinde internet bağımlılığı ile yaşam doyumu ve umutsuzluk ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA ÖVÜN
Danışman: Alis Özçakır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnternetin günlük yaşantımızın bir parçası haline gelmesiyle birlikte 'sağlıklı internet kullanımı' ve 'internet bağımlılığı' kavramları ortaya çıkmıştır. Yapılan araştırmalar internet bağımlılığının pek çok başka hastalığa yol açtığını ya da bir eşlikçi hastalık olabileceğini göstermektedir. İnternet bağımlılığının yüksek stres ya da kaygı yaşayan bireylerde daha fazla görüldüğü bilinmektedir. Hem eğitim hem de çalışma hayatı boyunca yüksek strese maruz kalan hekimler internet bağımlılığı için riskli bir grubu oluşturmaktadır. Bu tez çalışması, Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören 1. ve 6. sınıf öğrencilerinde 'İnternet Bağımlılığı' sıklığı ve bunun 'Umutsuzluk' ve 'Yaşam Doyumu' ile ilişkisini saptamaya yönelik planlanmıştır. Bursa Uludağ Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurul onayı (Karar no: 2020-12/24) alındıktan sonra çalışmaya başlanmış, katılan öğrencilerden aydınlatılmış onam alınmıştır. Çalışma literatür taranarak oluşturulan anket yöntemi kullanılarak yapılandırılmıştır. Anketin ilk kısmında sosyo-demografik veriler (12 soru), ikinci kısmında 'Young İnternet Bağımlılığı Testi' (20 soru), üçüncü kısmında 'Yaşam Doyumu Ölçeği' (5 soru) ve dördüncü kısmında 'Beck Umutsuzluk Ölçeği' (20 soru) yer almaktadır. Araştırmada öğrenim gören tüm 1. ve 6. sınıf öğrencilerine ulaşılması hedeflenmiş (650), hedefin %50,3'üne (327) ulaşılmıştır. Çalışmaya dahil edilen 327 öğrencinin yaş ortalaması 21,92±3,03 yıldır. 1. sınıflar içindeki kadın katılımcı %59,5 (n=91), erkek katılımcı %40,5 (n=62) iken; 6. sınıflarda kadın ve erkek katılımcı oranı sırasıyla %56,9 (n=99) ve %43,1 (n=75)'tür. Sigara ve alkol kullanımı 1. sınıflar için sırasıyla %5,9 (n=9) ve %17,6 (n=27), 6. sınıflar için %22,4 (n=39) ve %39,7 (69)'dir. Çalışmadaki 1. sınıf öğrencilerinin ölçek medyan değerleri Young İnternet Bağımlılığı Testi için 39 (20-90), Beck Umutsuzluk Ölçeği için 10 (5-20), Yaşam Doyumu Ölçeği için 20 (5-34) olarak bulunmuştur . Aynı ölçekler için 6. sınıf öğrencilerinin medyan değerleri sırasıyla 38 (20-85), 10 (0-16) ve 20 (5-35) bulunmuştur. Katılımcıların öğrenim gördükleri sınıflara göre ölçek değerleri arasında farklılık bulunmamıştır (Young için p=0,684; Beck için p=0,135; Yaşam doyumu için p=0,635). 6. sınıflar için cinsiyet ile ölçek puanları arasında bir ilişki bulunmazken, 1. sınıflar için erkek cinsiyette yaşam doyumu puanları daha düşük bulunmuştur (p=0,026). Diğer ölçeklere ait puanlar ile cinsiyet arasında ise herhangi bir ilişki saptanmamıştır. Sınıflardaki sigara ve alkol kullanımı incelendiğinde hem sigara hem de alkol kullanımının 6. sınıflarda daha fazla olduğu görülmüştür (p<0,001). Sigara içimi ile ölçek ortalama puanları için bakıldığında, sigara içen 6. sınıf öğrencilerinde yaşam doyumu puanları daha düşüktür (p=0,007). Yaşam yerleri açısından ele alındığında, her iki sınıf için de ölçek puanları ile yaşam yeri arasında bir ilişki saptanmamıştır. İnternet kullanım amacı ve sınıflar arasındaki ilişki incelendiğinde, 'haberler ve gündem takibi' (p=0,007), 'alışveriş' (p=0,032) ve 'diğer' (p=0,023) yanıtları 6. sınıflarda daha fazla; 'ödev ve dersler' (p<0,001), yanıtı 1. sınıflarda daha fazla fazladır. Ölçek ortalama puanları ile internet kullanım amacı arasında bir ilişki saptanmamıştır. 6. sınıflar içinde psikolojik rahatsızlık tanısı alan daha fazla kişi bulunmaktadır (p<0,001). Psikolojik rahatsızlık varlığı ile ölçek ortalama puanları arasında her iki sınıf için anlamlı bir ilişki elde edilememiştir. Çalışmaya dahil edilen tüm katılımcılar için bakıldığında internet bağımlılığı ile umutsuzluk arasında bir ilişki bulunmazken, internet bağımlılığı ile yaşam doyumu arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r=-0,159; p=0,004). Buna göre Young İnternet Bağımlılığı Testi'nde alınan puan arttıkça Yaşam Doyumu Ölçeği'nden alınan puan azalmaktadır. Aynı analiz sınıflara göre yapıldığında, 6. sınıflar için de benzer sonuç elde edilmiştir (r=-0,188; p=0,013). Sonuç olarak araştırmamızda internet bağımlılığının umutsuzluk üzerine anlamlı bir etkisi saptanmamış olmakla birlikte 6. sınıflar için, internet bağımlılığı puanları arttıkça yaşam doyumu azalmaktadır. Koruyucu hekimliğin sağlık sistemindeki önemli yapıtaşlarından olması gerçeği ile, tıp fakültesi öğrencilerinde bağımlılığa yol açabilecek faktörlerin erken belirlenmesi ve buna yönelik tedbirlerin alınması çok önemlidir. Hastalarına yol gösterici konumunda olan hekimlerin gerek kendileri gerekse hastaları için internet bağımlılığı ile ilgili farkındalıklarının artması erken müdahale şansını arttıracaktır. Bağımlılığın olumsuz etkileri ortaya çıkmadan durdurulması sağlıklı toplum adına atılan büyük bir adım olacaktır. Buradan hareketle çalışmamız, internet bağımlılığı ve beraberindeki rahatsızlıkların neler olabileceğini öngörme açısından bir farkındalık oluşturmaktadır.