İnterstisyel sistit hastalığında X-kromozomu inaktivasyonunun rolünün araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SIMPEL PANTIR RETZEP
Danışman: Elif Uz Yildirim
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnterstisyel Sistit (Ağrılı Mesane Sendromu), tanımlandığı andan itibaren günümüze kadar henüz patofizyolojisi ve etiyolojisi tam olarak belirlenememiştir. Mesane ürotelyumunu kaplayan glikozaminoglikan (GAG) tabakasının deformasyonuyla beraber idrarın dolum aşamasında sinir uçlarını uyarmasıyla karakterize ağrılı bir hastalıktır. Sistoskopik incelemeler sonucunda hekimler tarafından Hunner lezyonlu ve lezyonsuz olarak sınıflandırılmaktadır. Hunner lezyonları ürotelyum yüzeyinde kılcal damar yoğunluğu ve kızarıklıklarla saptanır. Ancak hastalığın bu belirleyici özelliği vakaların yalnızca %20'sinde gözlemlendiğinden tanıyı da zorlaştırmaktadır. Genel olarak erkeklere oranla kadınlarda görülme sıklığı daha fazladır. Hastalığın moleküler mekanizması bilinmediği gibi kadınlarda bu oranın neden yüksek olduğu da bilinmemektedir. Bunun nedeni olarak hormon farkı, gebelik ve otoimmünite gibi hipotezler ortaya atılmıştır. Değerlendirilmesi gereken bir başka hipotez de Xinaktivasyon mekanizmasıdır. Dişilerde cinsiyeti belirleyen XX kromozom yapısı iken erkekler XY kromozom çiftine sahiptir. X kromozomu bulundurduğu 2000 gen bakımından Y kromozomundan daha büyüktür ve bu dozaj farkının ayarlanması için X kromozlarından biri inaktive olur. Doku bazında anneden ve babadan gelen X kromozomları rastgele bir mekanizmayla %50-%50 oranında inaktivasyona uğrar. Bu oranın saptığı durumlarda çeşitli hastalıkların ortaya çıktığı yapılan araştırmalarda rapor edilmiştir. Bu çalışma için klinik tanı ve tetkiklerinin yapılmasının ardından 70 hasta ve 86 sağlıklı gönüllüden alınan kan örneklerinden HUMARA testi yöntemiyle X kromozomu inaktivasyon paternleri araştırılmıştır. Hem sağlıklı hem de hasta bireylerde inaktivasyondan sapma yalnızca 4 örnekte gözlemlenmiştir. Hastalar için diğer 49 örnekte, kontroller içinse 48 örnekte herhangi anlamlı bir sapma gözlemlenmemiştir. Anahtar Kelimeler: İnterstisyel sistit, X kromozomu, inaktivasyon, HUMARA testi, otoimmünite