Klasik Türk Şiirinde Şeytan
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM GENÇ
Danışman: Özlem Ercan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Edebiyat dünyasındaki konu dağarcığına bakıldığında konu çeşitliliği olarak çok farklı alanlarla karşılaşılır. Bu konulardan bir tanesi de insan hayatının her alanında karşısına çıkan ve edebiyat dünyasında fazlaca işlenmiş olan 'din' konusudur. İnsanlar yüzyıllar boyunca çeşitli dinlere inanmış ve bu dinlerin gerekçelerini yerine getirerek yaşamlarını sürdürmüştür. Klasik Türk şiiri genel çerçeveleri ve konuları olan bir dönem olarak görülse de eserler ayrıntılı incelendiğinde sosyal yapının, tarihin, kültürün yansımasına dair örnekleri barındırdığı da fark edilecektir. Bu tezde; şeytanın İslamiyet, Yahudilik ve Hristiyanlık dinlerindeki yeri anlatıldıktan sonra şeytan konusunun klasik Türk şiirine nasıl yansıdığı divanlar taranarak anlatılmıştır. Divanlar incelenirken şeytanın çeşitli nazım şekillerinde nasıl işlendiği ve şairlerin farklı adlandırmalarla şeytan kavramını nasıl yansıttığı tespit edilmiştir. Azazil, dîv, şeyâtin, ehremen adlandırmalarıyla geçen şeytanın yansıtılan yönünün dinî ağırlıkta olduğu görülürken bununla birlikte şeytanın sevgili, rakip ve âşıkla da ilgi kurularak anlatıldığı ortaya konulmuştur. Şeytan konusu sadece dinî anlamda değil topluma ait unsurlarda da işlenmiş ve divanlara yansımıştır. Bu çalışma, klasik Türk şiirinin; sevgili, aşk, şarap, kadın gibi belirli bir konu çerçevesinde kalmadığını, divanlar ve yazılan diğer nesir eserleri de incelendiğinde şeytan gibi çerçeve dışına çıkacak konuları da içinde barındırdığını tespit etmek amacıyla oluşturulmuştur. Çalışma klasik Türk şiirine dair yapılan çalışmalara farklı yönden ışık tutmayı ve içerik zenginliğini göstererek çalışmaları çeşitlendirmeyi de amaçlamaktadır.