DERİN ÖTEKTİK ÇÖZÜCÜLER İLE CEVİZ KABUKLARINDAN FENOLİKBİLEŞENLERİN ELDESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR ERDEM
Danışman: Senem Kamiloğlu Beştepe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hem evsel hem de endüstriyel düzeyde atık olarak ayrılan ceviz kabukları, fenolik bileşikler açısından iyi bir kaynaktır. Fenolik bileşikler, bitki materyallerinden geleneksel veya yeşil ekstraksiyon yöntemleriyle ekstrakte edilebilir. Bu çalışmanın amacı, ceviz kabuğu atıklarından fenolik bileşikleri geri kazanmak ve elde edilen yeşil ekstraktların in vitro biyoerişilebilirliğini değerlendirmek için on farklı kolin klorür bazlı doğal derin ötektik çözücünün kullanıldığı bir ultrases destekli ekstraksiyon yöntemini uygulamaktır. Yeşil teknolojilerden biri olan ultrases destekli ekstraksiyon, geleneksel ekstraksiyon yöntemlerine kıyasla çeşitli avantajlar sunmaktadır. Yeni nesil, yeşil çözücüler olarak bilinen doğal derin ötektik çözücüler, organik çözücülere kıyasla ekstraksiyonda daha verimli sonuçlar vermektedir. Fenolik bileşikler UPLC-ESI MS/MS kullanılarak tanımlanmış ve miktarları belirlenmiştir. Sonuçlar, ceviz kabuklarında baskın flavonoidlerin kuersitrin ve taksifolin, baskın fenolik asitin ise ellajik asit olduğunu ortaya koymuştur. Biyoerişilebilir toplam fenolik madde içeriğinin, toplam antioksidan kapasitenin, flavonoidlerin ve fenolik asitler ve aldehitlerin çoğu doğal derin ötektik çözücü ekstraktında, etanolik ekstrakta kıyasla daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Kolin klorür:laktik asitle hazırlanan ekstraktlar, toplam fenolik madde içeriği (%79), toplam antioksidan kapasite (%72) ve flavonoidler (%81) açısından en yüksek biyoerişilebilirliği sergilerken, kolin klorür:gliserolün en yüksek biyoerişilebilir fenolik asit ve aldehit seviyelerine (%99) sahip olduğu görülmüştür. Bu çalışma, fenolik bileşiklerin geri kazanımını ve biyoerişilebilirliğini iyileştirmek için ceviz kabuklarının ultrases destekli doğal derin ötektik çözücüler ile işlenmesinin etkinliğini vurgulamaktadır.