PQ4R üstbiliş okuma stratejisinin 7. sınıf öğrencilerinde üstbilişsel düşünmeye, okuduğunu anlamaya ve fen bilimleri akademik başarısına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE DOĞRU
Danışman: Salih Çepni
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:21. yüzyılın bireyden beklediği beceriler üretkenlik, kritik düşünme ve esneklik gibi yeni alanlar olarak değişmiştir. Eğitim uygulamaları da bu değişime ayak uydurmuş ve 21. Yüzyıl becerilerini geliştiren öğretim yöntem ve teknikleri ve ölçme değerlendirme yaklaşımlarına yönelmeye başlamıştır. Bunlardan ilk akla gelen, ulusal ve uluslararası değerlendirmelerde sık kullanılan, bağlam temelli (context-based) ölçme değerlendirme yaklaşımıdır. Ülkemizin bağlam temelli ölçme yaklaşımı içeren değerlendirmelerde ortaokul öğrencilerinin okuduğunu anlama ve fen başarısı genel olarak düşük düzeydedir. Okuduğunu anlama ve fen başarısı ile ilgili yapılan araştırmalar incelendiğinde, üstbilişsel düşünme becerileri kavramının öne çıktığı görülmektedir. Çeşitli stratejiler kullanılarak öğrencilerin üstbilişsel düşünme becerilerinin, okuduğunu anlama becerilerinin ve dolaylı olarak fen akademik başarısının da artabileceği sonucuna alanyazından varılmıştır. Bu araştırmanın amacı PQ4R üstbiliş okuma stratejisini kullanarak öğrencilerin üstbilişsel düşünme ve okuduğunu anlama becerilerini ve fen akademik başarılarını incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yaklaşımlarından ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen modeli kullanılmıştır. Çalışma Bursa'da bir ortaokulda 2021-2022 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde gerçekleşmiştir. Çalışmaya 56 adet 7. Sınıf öğrencisi katılmıştır. Deney grubunda 10 hafta boyunca PQ4R üstbiliş okuma stratejisi ile fen bilimleri ışığın madde ile etkileşimi ünitesine yönelik metinler incelenmiştir. Kontrol grubunda ise 2018 fen bilimleri öğretim programı sözlü anlatım ve soru-cevap tekniği ile devam etmiştir. Her iki gruba da ön test ve ve son test olarak "okuma stratejileri üstbilişsel farkındalık envanteri" ve "okuduğunu anlama testi" uygulanmış ve ek olarak iki gruba da "7. sınıf ışığın madde ile etkileşimi ünitesi çoktan seçmeli başarı testi" ve "7. sınıf ışığın madde ile etkileşimi ünitesi bağlam temelli başarı testi" son test olarak uygulanmıştır. Veriler SPSS 26 istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Bulgular incelendiğinde PQ4R strateji uygulanan deney grubundaki öğrencilerin üstbilişsel farkındalıkları, okuduğunu anlama becerileri ve fen akademik başarı puanları kontrol grubundaki öğrencilere göre anlamlı düzeyde farklı bulunmuş ve PQ4R stratejisinin 7. Sınıf öğrencilerinde okuduğunu anlamayı, üstbilişsel beceriyi ve fen akademik başarısını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.