Postmodern romanların psikanalitik edebiyat kuramı bağlamında incelenmesi (1960-2010)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEKERİYA YILDIRIM
Danışman: Nesrin Karaca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toplumsal yaşayış içinde insana dair olan tüm hasletler, edebiyatın ve psikolojinin konusunu oluşturur. Özellikle 1960'lı yıllardan sonra Türk edebiyatında başlayan postmodernizm, edebi metinlerin kurgulanış şekillerinde yeni bir dönemin başlamasını sağlar. Kuralsızlığın kural kabul edildiği postmodern anlatılarda üstkurmaca, yabancılaşma estetiği, diyalektik duyuş, bilinç akışı ve metinlerarasılık gibi biçime dair özelliklerle romanlardaki anlatılmak istenenin nedenine değil de nasılına odaklanılır. Bu odaklanış sayesinde romanların kurgusal atmosferindeki kahramanların iç dünyalarına dönük detaylı bilgilerin elde edilmesi sağlanır. Nedeni sonuca bağlamak gibi bir hassasiyetin gözetilmediği postmodern romanlarda bilinç akışı gibi teknikler sayesinde kahramanların psişik durumları hakkında bilgilere ulaşılabilmektedir. Diyalektik duyuş tarzı ile kahramanların ani değişen duygu durumlarını, birden fazla ihtimali içinde barındıran yabancılaşma estetiği ile de kahramanların paranoyak ruh halleri hakkında yorumlarda bulunulabilmektedir. Bu bağlamda Sigmund Freud, Alfred Adler, Carl Gustav Jung ve Heinz Kohut'un insan psikolojisini anlamlandırmak için geliştirdikleri kuramlar vasıtasıyla kahramanların değişen duygu durumlarının nedenleri ortaya konularak, bu etkinin olay örgüsüne olan yansımalarına dikkat çekilmiştir. Ardından eserden yazara doğru giden bir yaklaşımla romanlardaki kahramanların hayatlarından yansıyan trajik olayların yazarların öz yaşamıyla olan benzerlikleri ve bu benzerliklerdeki nevrozları tetikleyen travmatik etkilerin romanların olay örgüsünün yaratımına olan katkısı açığa çıkartılmaya çalışılmıştır. Böylelikle bu çalışmayla sadece psikanaliz üzerine çalışma yapan isimlerin tek bir kuramı üzerinden değil de bir bütün şeklinde romanlardaki kahramanların psişik durumları, olay örgüsüne olan etkileri ortaya çıkarılmış; postmodernizmin biçimsel özelliklerinin psikanalitik değerlendirmeye sağladığı katkılar ile birlikte yazarların öz yaşamından yansıyan çarpıcı olayların travmatik etkisindeki psişik dürtünün eserlerin yaratım sürecindeki ilhamı tetikleyen görüntüsü açığa çıkartılmıştır.