İnek sütünde bulunan mir-191'in dolaşımda tespiti ve fonksiyonunun incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH ATİLLA BAĞCI

Danışman: Dilek Pirim

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Küçük kodlama yapmayan RNA'lar (miRNA'lar), gen ekspresyonunu düzenleyerek biyolojik süreçlerde yer alan RNA türleridir. Son yıllarda yapılan araştırmalarda bitkisel ve hayvansal gıdalarda bol miktarda miRNA bulunduğu ve bu miRNA'ların beslenme yolu ile farklı organizmaların dokularına geçiş yapabildiği, böylece konak organizmada işlevsel olabileceği gösterilmiştir. Bu sebeple, besinsel miRNA'ların organizmaların dolaşımına geçiş özellikleri son yıllarda araştırmacılar için önemli bir araştırma konusu olmuştur. Bu tez çalışması, süt içeriğindeki miR-191'in memeli dolaşımına geçişini ve fonksiyonel etkisini araştırmayı hedeflemiştir. Tez çalışması kapsamında farklı zaman aralıklarında BALB/c farelere su ve süt besleme çalışması yapılarak beslenme sonrası kan ve beyin dokusu örneklerinin alımı gerçekleştirilmiştir. Kan ve beyin dokusu örneklerinde süt beslenmesi sonrası miR-191-5p'nin ve hedefi olduğu bilinen Setd1b ve Bdnf'nin ekspresyonları RT-qPCR metodu ile incelenmiştir. Analizler sonucunda süt içen farelerde 3. saatte miR-191-5p ekspresyonun arttığı tespit edilmiştir. Beyin dokusunda ise su grubunda 3. saatte miR-191-5p ekspresyonunda istatistiksel olarak anlamlı bir artış gözlemlenmezken, süt grubunda istatistiksel olarak anlamlı (p=0,0118) bir artış olduğu gözlemlenmiştir. Dolaşımda Setd1b'nin ekspresyonu incelendiğinde süt içirilen farelerde 12. saatte istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olduğu görülmüştür (p=0,0122). Beyin dokusunda ise Setd1b geninin su ve süt içen gruplar arasında anlamlı bir farklılığının olduğuna dair sonuçlar elde edilmiştir (p=0,0062). Özetle, sonuçlarımız süt içerisindeki miR-191'in fare dolaşımına/beyin dokusuna geçme ve fonksiyonel etki gösterme potansiyeli olduğuna dair veriler sunmaktadır. İleriki çalışmalarda süt içeriğindeki miR-191'in ve diğer miRNA'ların dolaşıma geçişi daha detaylı olarak incelenmesi ve böylelikle bu geçişin daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla daha kapsamlı çalışmaların yapılması literatürdeki önemli bir boşluğu kapatılması için gereklidir.