Roman bireylerin tanrı algısı, dini yönelim ve umut düzeyleri arasındaki ilişki üzerine karşılaştırmalı bir saha araştırması


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BEYZA ATAN

Danışman: Mustafa Naci Kula

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Roman ve Roman olmayan bireylerin inancın merkezinde yer alan Tanrı'yı nasıl algıladıklarını, dini yönelimlerini ve umut düzeylerini hangi boyutlarda deneyimlediklerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmamızda öncelikle konuyla ilgili kavramsal analiz gerçekleştirilmiş ve teorik altyapı oluşturulmuştur. Daha sonra uygulanan ölçekler aracılığıyla elde edilen veriler analiz edilerek değerlendirilmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu, 122 Roman ve 121 Roman olmayan birey olmak üzere toplam 243 kişi oluşturmaktadır. Anket formu, tesadüfî örnekleme yöntemiyle Bursa ili Yıldırım ilçesi sınırları içerisinde bulunan Beyazıt ve Selimzade mahallelerinde ikamet eden, 18 ile 80 yaş arasındaki bireylere uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırmaya katılan bireylere bağımsız değişkenleri kapsayan sosyo-demografik bir anket uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler; yaş, cinsiyet, medenî durum, eğitim düzeyi, sosyo-ekonomik durum, aileden şiddet görme durumu, aile içi ve sosyal ilişkiler, öznel dindarlık algısı, hayata gelmekten duyulan memnuniyet ve geleceğe yönelik ümit düzeyi gibi bağımsız değişkenler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmanın uygulama aşamasında Tanrı Algısı Ölçeği, Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dini Yönelim Ölçeği ve Sürekli Umut Ölçeği kullanılmıştır. Bu bağlamda, Roman bireyler arasında Tanrı algısı ile dini yönelim arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Buna karşın, Tanrı algısı ile umut düzeyi ve dini yönelim ile umut düzeyi arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Roman olmayan bireylerde ise Tanrı algısı ile dini yönelim ve Tanrı algısı ile umut düzeyi arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ancak, dini yönelim ile umut düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır.