Kocaçay Deltası diyatomelerinin komunite yapısı ve bazı çevresel değişkenlerle ilişkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU ZÜNBÜLGİL ÜNSAL
Danışman: Nurhayat Dalkıran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Bursa ili sınırlarında bulunan Kocaçay Deltası'nın planktonik ve bentik diyatomelerinin komünite yapısının belirlenmesi ve çok değişkenli istatistiksel yöntemler kullanılarak çevresel değişkenler ile arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Diyatome ve su örnekleri, Mart 2018 ve Nisan 2019 tarihleri arasında beş farklı su kütlesinden (subasar orman, üç lagün ve akarsu) belirlenmiş yedi örnekleme noktasından aylık olarak alınmıştır. Yirmi altı çevresel değişken alanın fizikokimyasal yapısını belirlemek için ölçülmüştür. Minimum ve maksimum tuzluluk değerleri sulakalanda limnetikten polyhaline doğru geniş bir tuzluluk aralığı olduğunu göstermiştir. TRIX indeksine göre alandaki tüm su kütleleri hiperötrofiktir. Çalışma döneminde sulakalanda Bacillariophyta divizyosuna ait 357 takson tespit edilmiştir. Yapılan Kümeleme ve CCA analizleri alandaki diyatomeleri etkileyen en önemli çevresel faktörün tuzluluk olduğunu göstermiştir. Tanımlanan diyatome türlerinin büyük kısmı tatlısu habitatlarını tercih eden diyatome türleridir ancak bu türler tuzluluğa geniş tolerans gösterebilen belirgin euryhalin türler oldukları belirlenmiştir. Ayrıca β- ve α-mesosaprob diyatomeler (88 ve 51 takson) toplam nispi bolluğun %60'ını, eutrofentik diyatomeler (107 takson) ise toplam nispi bolluğun %55'ini oluşturmuştur. SIMPER analizi sonuçları alanda 39 diyatomenin %90 kümülatif oranla benzerliğe en çok katkı sağladığını göstermiştir. Melosira varians bu analize göre en yüksek katkı oranına sahip türdür. Bu türü Navicula cincta, Ulnaria ulna, Stephanocyclus meneghinianus, Halamphora coffeiformis takip etmiştir. Tikoplankton'un epipelik ve epifitik diyatome birliklerinden farklılık gösterdiği ve Hyalodiscus scoticus, Campylodiscus echeneis ve Surirella striatula'nın benzersizliğe en çok katkı sağlayan türler olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca alanda sadece acı su ve denizel ortamları tercih eden diyatome türleri de belirlenmiştir. Bunun temel nedeninin lagünlerin kanallar ile Marmara Denizi ile bağlantılı olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir.