Geç modern toplumda dindar kadınların spiritüel arayışları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ BÖL., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET SELİM DEMİRYÜREK
Danışman: Abdurrahman Kurt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, küreselleşme dinamikleriyle birlikte Türk toplumunda giderek popüler hale gelen New Age spiritüelliğine katılan dindar kadınların spiritüellik tecrübesini incelemektedir. Buradan hareketle araştırmanın amacı, New Age spiritüelliği üzerine kurulu inanışların, geleneksel İslami duyarlılığa sahip Müslüman dindar kadınlar tarafından nasıl deneyimlendiği, nasıl konumlandığı ve onların gündelik yaşamları içerisinde bunlara nasıl yer verdikleri ve neticede New Age'e özgü nasıl yeni bir benlik inşa ettiklerini anlamak ve kavramsallaştırmaktır. Araştırmanın temel problemi ise İslami hassasiyete sahip dindar kadın kimliğinin New Age spiritüelliği ile nasıl bir etkileşime girdiğidir. Spiritüel arayışların holistik ortamında spiritüel gelişimleri için çabalayan dindar kadınlar, geleneksel dindarlıklarını New Age spiritüelliğine özgü bireysel kült inanışları ile yer değiştiriyorlar mı, yoksa her ikisine de izin veren eklektik bir dindarlık mı oluşturuyorlar? Dindar kadınların spiritüel pratikleri "İslamileştirme", "anlaşılır kılma", "benimseme" ve "filtreden geçirme" taktikleri nelerdir? Bu sorular çalışmanın cevaplarını aradığı temel problemlerinden bazılarına işaret etmektedir. Dindar kadınlardan kastımız, İslam'ı sadece inanç düzeyinde değil, aynı zamanda ibadet, duygu, bilgi ve davranış boyutlarıyla da yaşayan; dindar bir çevreden gelen; dini grup geçmişi bulunan ya da din eğitimi veren İmam Hatip Lisesi, İlahiyat Fakültesi gibi kurumlardan mezun olması dolayısıyla geniş dini referanslara sahip bireylerdir. Bu kapsamda İstanbul, Ankara, Bursa gibi büyükşehirlerde yaşayan en az 2.5 yıldır bioenerji, reiki, Theta Healing, Access Bars, numeroloji, astroloji gibi spiritüel enerji şifa tekniklerinden biri ya da birkaçını uygulayan, dindar kadınlar üzerine nitel bir saha araştırması yapılmıştır. Araştırmada gözlem, katılımcı gözlem ve 33 kadın katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme gerçekleşmiştir. Saha araştırmasının bulguları, New Age spiritüelliği ile ilgili uluslararası literatürde öne çıkan temel kavramsal ve olgusal tartışmalar bağlamında ele alınmış ayrıca dindar kadınların spiritüellik deneyimi fenomenolojik araştırma deseni ile incelenmiştir. Araştırmadaki en temel bulgu, New Age spiritüelliğine katılan dindar kadının geleneksel ve örgütlü dindarlıktan bireysel spiritüelliğe doğru bir benlik dönüşümü yaşadığıdır. Araştırma bu benlik dönüşümünü, geç modern topluma entegre olmuş benlik merkezli spiritüellik çerçevesinde ele almıştır. Bu bağlamda araştırmanın problemine rehberlik etmek için Paul Heelas'ın self-spiritüellik ve Giddens'in geç modern topluma özgü düşünümsellik kavramları olguyu anlamada ve yorumlamada bize yardımcı olacak teorik fikir setleri olarak kullanılmıştır. Araştırmanın özgün değeri, New Age spiritüelliğine katılan Müslüman dindar kadına odaklanması ve Türkiye'deki New Age spiritüelliği ile ilgili sınırlı literatüre katkı yapacak nitel bir araştırma olmasıdır. Anahtar kelimeler: New Age spiritüelliği, Geç Modernite, Dindarlık, Düşünümsellik