Baskı Altında Kullanılan Kaçınma Komutunun Floor-Curling Atış Performansına Etkisinin İncelenmesi: Hareketin Aşırı Telafisi Kuramının Test Edilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE GÜRLER
Danışman: Recep Görgülü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sporda psikolojik baskının sporcular üzerindeki etkisi karmaşık ve çok yönlü bir konudur. Sporcu tarafından hissedilen baskı, adrenalinin yükselmesi; nefes alış-verişin hızlanması ve kalp atış hızı olarak kendini gösterebilir. Bu faktörler sporcunun performansını hem zihinsel hem de duygusal olarak etkileyebilir. Genellikle stres ve yüksek beklentilerle ilişkilendirilen psikolojik baskı, sporcuları hem olumlu hem de olumsuz yönde etkileyebilir. Sporcuların baskı altına girmesi zorluklara yol açabildiği gibi, etkili bir şekilde yönetildiğinde büyüme, gelişme ve zihinsel dayanıklılığın geliştirilmesi için fırsatlar da sunabilir. Sporcular baskı altına girdiklerinde yapılması istenmeyen davranışları sergileyebilir ve en çok korktukları hatalara ironik bir şekilde düşebilirler. Bu ironik hatalardan kaçınmak içinde bazen telafi yöntemi olarak risk almayı seçerek olması gerekenden daha güçlü bir motor beceri performansı sergileyebilir. Bu çalışmanın amacı; Baskı altında floor curling atış performansı sergilenirken aynı zamanda da hareketin aşırı telafisi kuramının test edilmesini sunmaktır. Çalışmanın örneklemini 18-30 yaş aralığında olan gönüllü 31 (Yaş= 23.42, SD= 3.86; N= 18 erkek, 13 kadın) spor bilimleri fakültesi lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu ve bilgilendirilmiş onam formu ile Zihinsel Hazırlık Formu (MRF-3; Krane, 1994) kullanılmıştır. Floor curling performansı, düşük ve manipüle edilmiş yüksek durumluk kaygı duygu durumu olmak üzere iki farklı koşulda değerlendirildi. Her koşul öncesi Zihinsel Hazırlık Formu (MRF-3; Krane, 1994) kullanılarak ilgili performans öncesi katılımcıların bilişsel ve somatik kaygı ile özgüven durumları tespit edildi. Floor curling performansı için katılımcılardan farklı puanlardan oluşan hedeflere peş peşe toplam 10 atış yapmaları istendi. Risk almanın bir parçası olarak katılımcılardan 10 atış sonunda topladıkları puanları ikiye katlayabilecekleri veya tüm puanlarını kaybetmelerine neden olabilecek son bir atış (11.) yapmaları istendi. Bulgular: Araştırmanın örneklem sayısı G-Power (Faul ve diğerleri, 2007) paket programı kullanılarak belirlenmiştir. Elde edilen örneklem çapı %95 güven, 0,5 duyarlılık ve %80 güç ile (1-β=0,80) n=40 olarak hesaplanmıştır (Cohen, 1992). Eşleştirilmiş iki örneklem t-testi uygulanarak çalışmaya katılan bireylerin yüksek kaygı duygu durumunda bilişsel kaygı (t30= 4.21, p < .01) ve somatik kaygıda (t30= 4.03, p < .01) istatiksel olarak anlamlı artış olduğu ancak özgüvende (t30= .88, p = .385) anlamlı bir değişim olmadığı tespit edildi. Tekrarlayan ölçümlerde düzenleyici (moderatör) etki analizleri için tasarlanmış SPSS makrosu olan SPSS (IBM, Armonk, NY) ve MEMORE (Montoya, 2019) kullanılmıştır. Regresyon analizlerinde Judd ve arkadaşları (2001) tarafından geliştirilen prosedür uygulanmıştır. Katılımcıların performanslarında hareketin aşırı telafi hipotezini desteklememiştir. Küçük örneklem büyüklüğü bu konuda daha fazla araştırma ihtiyacına işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: floor curling, baskı, ironik hata, hareketin aşırı telafisi