Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEKİNE PÜNDÜK
Danışman: Nimet Korkmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sirkadyan tipin diz izokinetik kuvvet ölçüm güvenirliliğine etkisini incelemek amacı ile yapılan bu çalışmaya 18-35 yaşlarında 44 erkek gönüllü katıldı. Çalışmaya katılan gönüllüler insan sirkadyan ritminde sabahçı ve akşamcı tipleri belirleyen anket formunda elde ettikleri toplam puanlara göre 3 farklı "sirkadyan tip"gruba ayrıldı. İzokinetik performans testleri sabahım ve akşamım tekrarlayan ölçümler şeklinde günün farklı zaman dilimlerinde (sabah 08:30-10:00 ve öğleden sonra 16:30 18:00) uygulandı. İzokinetik konsentrik eksentrik ölçümlerde 60° ve 1207san'lik açısal hızda 4, 1807san'lik açısal hızda ise 20 maksimal tekrar yaptırıldı. Tekrarlayan 4 dönem (sabah-akşamı.2) ölçüm değerlerin karşılaştırmasında tek yönlü varyans analizi (ANOVA), güvenirlilik değerlendirmesinde ise "Pearson korelasyon matriks yöntemi" kullanıldı. Yapılan 4 dönem karşılaştırmasına göre (sabahı.2-akşamı.2) vücut sıcaklığı ve kalp vurum sayısı ölçüm değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlemlenmedi. Sirkadyan tipler (ara tip, sabahçı ve akşamcı tip) için konsentrik ve eksentrik kas kuvvet özellikleri açısından tekrarlayan sabaha ve akşamı.2 dört dönem karşılaştırmasında istatistiksel anlamlı (p>0.05) bir farklılık bulunamadı (p>0.05). Aratiplerde konsentrik ekstansör kas kuvvet özellikleri test zamanına bağlı incelendiğinde sabah (r=.83) değeri akşam (r=.76) korelasyon değerine göre yüksek düzeyde idi. Akşam dayanıklılık korelasyon değeri (r=.81) sabah (r=.69) değerinden daha yüksek idi. Konsentrik fleksörlerde ise sabah (r=.70) değeri akşam(r=.82) korelasyon değerine göre düşük düzeyde idi. Dayanıklılık için sabah (r=.20) ve akşam (r=43) düşük düzeyde korelasyon değerleri tespit edildi. Eksentrik ekstansör kas kuvvet özellikleri değerlendirildiğinde ise sabah (r=.69) ve akşam (r=.62) korelasyonları arasında anlamlı farklılık yoktu. Dayanıklılık için sabah (r=.14) ve akşam (r=.43) düşük düzeyde korelasyonlar tespit edildi. Eksentrik fleksörlerde ise sabah (r=.82) değeri akşam (r=.51) korelasyon değerine göre daha yüksek düzeyde idi. Dayanıklılık için sabah (r=. 53) ve akşam (r=.62) orta düzeyde korelasyon tespit edildi. Sabahçı tiplerde konsentrik ekstansör kas kuvvet özellikleri test dönemine bağlı incelendiğinde sabah (r=.70) ve akşam (r=.75) korelasyonları arasında anlamlı farklılık yoktu. Fleksörlerde ise akşam (r^.83) korelasyon değeri sabah (r=.56) korelasyon değerine göre daha yüksek düzeyde idi. Konsentrik ekstansörlerde dayanıklılık akşam (r=.92) korelasyon değeri sabah (r=73) değerine göre yüksek düzeyde tespit edilirken, konsentrik IIIfleksörlerde sabah (r=.47) ve akşam (r=45) düşük düzeyde korelasyon değerleri tespit edildi. Eksentrik ekstansör ve fleksör kuvvet özellikleri zamana bağlı incelendiğinde sırasıyla sabah korelasyon düzeyleri (r=.74 ve.74) akşam korelasyon değerlerine (r=.59 ve.66) göre daha yüksek düzeyde idi. Dayanıklılık için eksentrik ekstansör ve fleksörlerde sırasıyla sabah (r=.48 ve.20) ve akşam (r=.20 ve.29) düşük düzeyde korelasyon tespit edildi. Akşamcı tiplerde konsentrik ekstansör kas kuvvet özellikleri test zamanına bağlı olarak değerlendirildiğinde akşam korelasyon değeri (r=.85) sabah (r=.72) korelasyon değerine göre daha yüksek, fleksörlerde ise sabah (r=.91) korelasyonu akşam (r=.75) korelasyon değerine göre daha yüksek düzeyde idi. Dayanıklılık konsentrik ekstansörlerde akşam korelasyon değeri (r=.75) sabah (r=.46) korelasyon değerine göre yüksek düzeyde iken, konsentrik fleksörlerde dayanıklılık için sabah (r=.44) ve akşam (r=.31) düşük düzeyde korelasyon değerleri tespit edildi. Eksentrik ekstansör genel kuvvet özellikleri akşam korelasyon değeri (r^.72) sabaha (r=.58) göre yüksek düzeyde tespit edilirken, eksentrik fleksörlerde sabah (r=.89) değeri akşam (r=.74) korelasyon değerine göre yüksek düzeyde idi. Eksentrik ekstansörlerde akşam dayanıklılık korelasyon değeri (r=.86), sabah (r=.48) değerinden daha yüksek, eksentrik fleksörlerde ise sabah (r=.55) ve akşam (r=.48) düşük düzeyde korelasyon düzeyleri tespit edildi. Bu bulgular ışığında; 1) istirahat oral vücut ısısı ve kalp vurum sayısı sabah akşam 4 dönem karşılaştırmasına göre diürnal özellik göstermediği, 2) izokinetik konsentrik ve eksentrik kas kuvvet ölçümleri ara tip, sabahçı ve akşamcı tipler için sabah-akşamı.2 tekrarlayan ölçüm karşılaştırmasında istatistiksel olarak farklılık olmadığı, 3) Sirkadyan tiplerde kas tipine bağlı kuvvet özellikleri değerlendirildiğinde sabahçı tiplerde sadece konsentrik ekstansör kuvvet özelliklerinin düşük açısal hızda (607san) sirkadyan özellik gösterdiği, akşamcı tiplerde ise konsentrik ekstansör kuvvet özellikleri akşam korelasyonun sabaha göre yüksek olduğu, konsentrik fleksörlerde sabah-akşam korelasyon düzeyleri arasında anlamlı farklılık olmadığı, 4) eksentrik ekstansör kas kuvvet özelliklerinin sabahçı ve akşamcı tipler için sirkadyan özellik gösterdiği, eksentrik fleksörlerde ise sabahçı tiplerde sirkadyan özellik göstermesine karşın akşamcı tiplerde sirkadyan özellik göstermediği yorumu yapılabilir. Bu konuda daha net ifadeler kullanabilmek için daha geniş denek grupları ile ileri çalışmalara gereksinim vardır.