KEMOTERAPİ ALAN HEMATOLOJİ HASTALARINDA MANDALA BOYAMANIN YORGUNLUK VE UYKU KALİTESİ ÜZERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FAHRİYE KARAGÖZ
Danışman: Seda Pehlivan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, kemoterapi alan hematoloji hastalarında mandala boyamanın yorgunluk ve uyku kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Bu araştırma, randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak Nisan-Kasım 2022 tarihleri arasında Bursa Şehir Hastanesi Hematoloji servisinde kemoterapi tedavisi gören ve dahil edilme kriterlerine uyan hematoloji hastaları ile yapıldı. Araştırma deney grubunda 11, kontrol grubunda 13 hasta ile gerçekleştirildi. Deney grubuna kemoterapi süresince mandala boyama yaptırıldı. Kontrol grubuna rutin hemşirelik uygulamaları dışında herhangi bir işlem yapılmadı. Çalışma verilerinin toplanmasında, Hasta Bilgi Formu, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve Kısa Yorgunluk Ölçeği kullanıldı. Çalışmanın analizleri SPSS 23.0 programında yapıldı ve istatistiksel karşılaştırmalarda tip I hata oranı 0,05 olarak kabul edildi. Verilerin analizinde; Mann Whitney U, Wilcoxon işaretli sıra testi, ki-kare ve Fisher-Freeman-Halton testleri kullanıldı. Deney ve kontrol grubunda yer alan bireylerin yaş dışında, cinsiyet, medeni durum, yaşam şekli, eğitim düzeyi, güvence durumu ve yaşadıkları yer değişkenlerine göre gruplar arasında istatistiksel olarak önemli fark olmadığı bulundu (p>0,05). Mandala boyama öncesi PUKİ ve Kısa Yorgunluk Ölçeği puanları açısından iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Deney grubunda girişimler sonrası PUKİ ve Kısa Yorgunluk Ölçeği puanlarında kontrol grubuna göre daha fazla düşüş gözlendi ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). Hematoloji hastalarının uyku kalitesi puanı ile yorgunluk skoru arasında pozitif yönde korelasyon olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak, kemoterapi işlemi sırasında mandala boyamanın yorgunluğu azalttığı ve uyku kalitesini arttırdığı saptandı. Bu doğrultuda, kemoterapinin yan etkilerini azaltmak amacıyla nonfarmakolojik bir girişim olan mandala boyamanın hemşireler tarafından kullanılması önerilebilir.