Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TARIK UÇAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kazım Yoldaş
Eş Danışman: Merve Selçuk
Özet:
İkinci/yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında, uluslararası geçerliliğe sahip ve psikometrik açıdan güçlü yeterlik sınavlarının bulunmaması, bu alanda öğrenim gören bireylerin dil düzeylerinin güvenilir bir biçimde tespit edilememesine neden olmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, B2 düzeyi okuma ve dinleme yeterlik testinin ön çalışmalarını gerçekleştirmek ve yapı geçerlemesine ilişkin çeşitli kanıtlar toplamaktır. Testin teorik çerçevesi Bachman ve Palmer'ın (2010) İletişimsel Dil Yeteneği Modeli üzerine inşa edilmiştir. Dinleme bölümü Buck'ın (2001) çok bileşenli dinleme modeline dayanmakta olup altı alt yapıdan; okuma bölümü ise Selçuk (2020) tarafından ampirik olarak kanıtlanmış dokuz alt yapıdan oluşmaktadır. Metin seçimi ve madde geliştirme sürecinde test, CEFR ile Avrupa Konseyi (2009) Kılavuzu temel alınarak sistematik olarak ilişkilendirilmiştir. Geçerlilik kanıtlarının toplanmasında Weir'in (2005) Sosyo-bilişsel Çerçevesi kullanılmıştır. Karma yöntem desenlerinden sıralı üçgenleme desenine göre şekillenen araştırmanın katılımcıları; CEFR eğitiminde yer alan 10 alan uzmanından, test içeriğini ve yapısını değerlendiren 10 akademisyenden ve toplam 214 öğrenciden oluşmaktadır. İki pilot uygulama (n=37 ve n=30) ve bir deneme uygulaması (n=147) gerçekleştirilmiştir. Veriler; klasik madde analizleri, güvenirlik analizleri (Cronbach'ın Alpha), uzmanlar arası uyum analizleri (Weighted Kappa ve Fleiss Kappa) ve uzman görüşleri aracılığıyla çözümlenmiştir. Bulgular; metin seçiminde uzmanlar arası uyumun güçlü düzeyde olduğunu (dinleme: 0,782; okuma: 0,826 Weighted Kappa), CEFR atölye çalışmasında önemli düzeyde uzlaşı sağlandığını (dinleme: 0,813; okuma: 0,796 Fleiss Kappa) göstermektedir. Güvenirlik katsayıları iteratif sürecin etkinliğini yansıtarak aşamalı yükselme göstermiştir (dinleme: .698, .718, .748; okuma: .672, .722, .772). Madde güçlük indeksleri kabul edilebilir aralıkta (.30-.70) dağılım göstermiş, ayırt edicilik indeksleri çoğunlukla çok iyi düzeyde (.40 ve üzeri) bulunmuştur. Uzmanlar, test maddelerini tanımlanan alt yapılarla büyük ölçüde eşleştirmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, ikinci/yabancı dil olarak Türkçe alanında geçerlilik ve güvenirlik odaklı, CEFR ile sistematik olarak ilişkilendirilmiş kapsamlı test geliştirme çalışmasıdır ve bu çalışma çerçevesinde geliştirilen test ikinci deneme uygulamasına hazır hale getirilmiştir.