Tarihi kale ve surlara yapılan çağdaş mimari eklerin koruma bağlamında değerlendirilmesi: Avrupa ve Türkiye'den örnekler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ANWAAR ANWAR MUBARAK ALGHARIBI
Danışman: FİGEN KIVILCIM ÇORAKBAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, tarihi kale ve surlara eklenen çağdaş eklerin değerlendirilmesi için kriterler belirlenmesi ve yeni yapılacak ekler için tasarım ilkeleri geliştirilmesine yönelik bir çalışmadır. Bu amaçla seçilen örnekler üzerinden tarihi kale ve surlardaki çağdaş mimari müdahaleler ve müzeleştirme stratejileri incelenmiştir. Aynı zamanda bu çalışma, Avrupa ve Türkiye'de yer alan ve çağdaş eklere sahip olan sur ve kalelere odaklanan karşılaştırmalı bir çalışmadır. Dolayısıyla bu çalışmada tarihi kale ve surlara yakın zamanda yapılan çağdaş ekler incelenmekte ve eklerin işlevi, mimari özellikleri ve uygulanan çeşitli tasarım yaklaşımlarının avantaj ve dezavantajları analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Yöntem olarak, arşiv ve literatür araştırması, yerinde gözlem, karşılaştırmalı çalışma ve mekânsal analizlerden yararlanılmıştır. Tarihi belgeler, mimari çizimler ve çağdaş anlatılar, çalışılan yapı ve yerleşkelerin tarihini aktarmak için kullanılmıştır. Bu araştırma kapsamında, çağdaş koruma yaklaşımları, ICOMOS standartları ve uluslararası yasa ve bildirgelere uygun olarak, tarihi alanlara yapılacak yeni ekler için altı ana kriter belirlenmiştir. Bu kriterlerin ana amacı, tarihi yapılarla uyum içinde, onların kültürel miras değerlerine zarar vermeden kale ve surlara müdahale edilmesini sağlamaktır. Bu kriterler; (i) malzeme uyumu, (ii) görsel etki değerlendirmesi, (iii) geri dönüşebilirlik, (iv) ayırt edilebilirlik, (v) minimum müdahale ve (vi) tarihi araştırmanın yerinde sunumudur. Ayrıca bu çalışmada, modern ihtiyaçları karşılayan estetik ve işlevsel yeniliklerin, tarihi binaların özgün mimari niteliklerinden ödün vermeden nasıl uygulanabileceği tartışılmaktadır. Örneklem alanları olarak, Avrupa'da King's Gate Caernarfon Kalesi, Morella Kalesi, Kunstmuseum Moritzburg, Garcimuñoz Şatoları ve Türkiye'de (İstanbul ve Bursa) Zindan Kapı Müzesi, Rumeli Hisarı Anadolu Hisarı ve bunların çağdaş ekleri seçilmiş, bu yapılar ve anlanlar mimari koruma bağlamında değerlendirilmiştir. Son olarak, bu tez, tarihi binaların korunması ve yeniden işlevlendirilmesi konusunda gelecekte yapılacak araştırmalar için bir temel oluşturmaktadır. Önerilen yöntemler ve sonuçlar, benzer tarihi binalar üzerinde çalışacak araştırmacılara yol gösterebilir. Aynı zamanda bu çalışma, tarihi binaların korunmasının ve kullanılmasının kültürel mirasın geleceğe sürdürülebilir bir şekilde aktarılmasında oynadığı önemli rolü de vurgulamaktadır.