Farklı işlemlerden geçmiş inek sütü ve kefirde kolit ile ilişkili olan miR-125b ve miR-21'in anlatım seviyelerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM NUR GÖZÜDOK

Danışman: Dilek Pirim

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

MikroRNA'lar (miRNA'lar), gen anlatımını düzenleyerek önemli hücresel süreçlerde yer alan kısa kodlanmayan RNA'lardır ve miRNA aracılı gen regülasyonundaki değişiklikler çeşitli hastalıkların patogenezinde önemli rol oynar. Son yıllarda yapılan araştırmalarda besinsel miRNA'ların insana transfer olduğu gözlenmiştir. Bu kapsamda türler arası beslenme yoluyla miRNA transferini gösteren çalışmaların sonucunda süt miRNA'ları yeni bir biyoaktif besin komponenti olarak değerlendirilmektedir. MiRNA'ların gen regülasyonuna ve hücresel süreçlere etkileri sebebiyle süt miRNA araştırmalarının insan sağlığı açısından önemi büyüktür. İnek sütündeki miRNA'ların insan dolaşımına geçerek insan hastalıklarıyla ilişkili önemli biyolojik yolları etkileyebileceği literatürde öne sürülmektedir. Bu nedenle, içme sütü ve süt ürünlerindeki miRNA içeriğinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Ancak, bu konuda literatürde önemli bir boşluk olduğu gözlenmektedir ve bu nedenle bu konu üzerinde araştırmaların yapılmasını gerektirmektedir. Bu tez çalışmasında, ülkemizde sık tüketilen içme sütü ve kefir gibi fermente süt ürünlerinde kolit ile ilişkili olan miR-21 ve miR-125b inek sütü miRNA'larının, RT-qPCR yöntemi ile üretim aşamalarında kullanılan işlem basamakları ve bu yöntemlerin ürünlerin miRNA stabilitesine etkisi araştırılmıştır. Literatürde içme sütü üretim aşamalarında kullanılan homojenizasyon ve sıcaklık işlemlerinin miRNA spesifik farklı etkiler gösterdiği gözlemlenmiştir. Projemizde literatürden farklı olarak fermantasyon işleminde kullanılan probiyotik mikroorganizmaların ve prebiyotiklerin süt ürünlerindeki miRNA içeriğine etkisi ilk kez araştırılmıştır. Tez çalışmamız sonucunda işlenmemiş süt ile karşılaştırıldığında homojenizasyon, pastörizasyon ve fermantasyon işlemlerinin miR-21 ve miR-125b'nin miktarlarını anlamlı (p<0,05) olarak azalttığını ve miRNA stabilitisine etki ettiği gözlenmiştir. İleriki çalışmalarda farklı miRNA'ların da analiz edilmesi ve bu ürünlerin biyoaktif besin içerikleri ve teröpatik kullanımları bakımından total miRNA içeriğinin belirlenmesi gereklidir.