Emîn Ahsen Islâhî ve Tedebbür-i Kur'ân tefsirindeki yöntemi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: IMRAN IMRAN

Danışman: Selahattin Öz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Emîn Ahsen Islâhî'nin Kur'ân tefsir metodolojisi sistematik bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, Islâhî'nin eserinde kullandığı yöntemlerinin tahlilini yapmaktır. Bunu sağlayabilmek için müfessirin hayatı ve eserleri hakkında genel bir çerçeve sunulmuş, ardından Tedebbür-i Kur'ân adlı tefsiri temel alınarak yönteminin ana unsurları analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında, Islâhî'nin tefsirinde merkeze aldığı dâhilî ve hâricî vasıtalar ele alınmıştır. Dâhilî vasıtalar; Kur'ân'ın dili, nazmı ve kendi kendini tefsiri olmak üzere üç başlık altında incelenirken, hâricî vasıtalar ise hadis, sahâbe sözleri, nüzûl sebepleri, tefsir kaynakları, semavî kitaplar ve İslâmiyet öncesi Arap tarihi gibi unsurlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Özellikle nazm teorisinin Islâhî'nin yorum yöntemindeki merkezi rolü vurgulanmıştır. Çalışma sonucunda, Islâhî'nin Kur'ân'ı yorumlama yönteminin, bütüncül bir nazm anlayışına dayandığı, Kur'ân'ın iç tutarlılığını esas aldığı ve geleneksel tefsir birikimini dikkate almadan bağımsız bir yaklaşım benimsediği tespit edilmiştir. Bu bağlamda araştırma, Islâhî'nin metodolojisinin sistematik bir analizini sunarak, onun tefsir anlayışının temel ilkelerini ortaya koymaktadır.