İdarî ve Sosyal Yapı Bakımından Priştine Sancağı (1877-1912)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI BÖL., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Seda Şahin Ahmetaj

Danışman: Ali İhsan Karataş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren idarî yapıda meydana gelen değişiklikler ve düzenlemeler Osmanlı Devleti'nin tüm vilayetlerine ve daha yerelde tüm sancaklarına yansımıştır. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı öncesi kurulan Kosova vilayetine bağlı Priştine sancağı da gerek idarî düzenlemelerin mülkî ve idarî mekanizmaya yansımaları ve Kosova ovasındaki merkezî konumu gerekse Balkanların siyasî-ekonomik zorlu süreçlerden geçtiği dönemdeki konjonktürel yapısı ve diğer dinî-demografik boyutlarıyla dikkate alındığında önemli sancak merkezlerinden biri olarak ön plana çıkmaktadır. İdarî, malî, ictimaî, maarif ve diğer alanlarda yapılan yenilik ve düzenlemeler, merkeziyetçi eğilimin güçlendiği ve daha denetlenebilir bir yönetim mekanizması ortaya koysa da bölgedeki her siyasî gelişme ve ıslahat girişimlerinin toplumsal dengeleri yeniden şekillendirdiği gözlemlenmiştir. Priştine'nin farklı kültür, din, dil ve etnik yapıları içinde barındıran bir Osmanlı taşrasını temsil ediyor olması da bu dengelerin daha belirgin bir şekilde hissedilmesine neden olmuştur. Bu tezde, bölgesel ve tarihsel gelişmelerin ışığında 1877-1912 yılları arasında Priştine'deki idarî, mülkî, sosyo-ekonomik, demografik yapı, eğitim süreçleri ve kurumlar, matbu kaynak/vesikalar ve arşiv kayıtları kullanılarak değerlendirilmiştir.