Kocaçay Deltası'nın zoobentoz komünite yapısı ve bazı çevresel değişkenler ile ilişkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, BİYOLOJİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENİS AKAY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nurhayat Dalkıran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Marmara Bölgesinde bulunan Kocaçay Deltası'nın zoobentoz komünite yapısının belirlenmesi, çok değişkenli istatistiksel yöntemler kullanılarak çevresel değişkenler ile zoobentoz komünite yapısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve bentik omurgasızlara dayalı biyolojik su kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bentik omurgasız ve su örnekleri, 30.03.2018-04.04.2019 tarihleri arasında aylık olarak farklı habitat tiplerinden belirlenmiş yedi örnekleme noktasından alınmıştır. Yirmi dört çevresel değişken alanın fizikokimyasal yapısını belirlemek için ölçülmüştür. Çalışma sonunda Carlson Trofik Seviye İndeksine göre besin tuzları bakımından alandaki tüm örnekleme noktaları hiperötrofik olarak belirlenmiştir. 1. (longoz ormanı) ve 6. (Kocaçay) örnekleme noktaları tatlısu karakterinde (ort. 0,35 ppt) iken üç lagün gölünün ortalama tuzluluğu 6-12,6 ppt arasında değişmiştir. Alanda 12 sınıfa ait toplam 99 bentik omurgasız taksonu tespit edilmiştir. Canonical Correspondance Analizi 7 çevresel değişkenin bentik omurgasızlar ile anlamlı ilişki gösterdiğini tespit etmiştir (Tuzluluk, B, NO3-N, pH, T, PO4-P, As). ANOSIM analizi sonucunda bentik omurgasızların örnekleme noktalarına göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. SIMPER içinde analizi sonuçları 5 bentik omurgasız taksonunun (Ostracoda, Oligochaeta, Ecrobia ventrosa, Gammaridae ve Chironomidae) alanda baskın olduğunu göstermiştir. Bu taksonların kümülatif katkı oranı yaklaşık % 92'dir. Fizikokimyasal ve biyolojik su kalitesi sonuçları karşılaştırıldığında, biyolojik su kalitesi sonuçlarının kimyasal kalite unsurlarına göre bir/iki basamak aşağıda olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada tuzluluk birçok bentik metrikle negatif korelasyon göstermiş ve ordinasyon analizinde anlamlı bir çevresel değişken olarak tespit edilmiştir. Bu bulgu tuzluluğun çalışma alanında en önemli çevresel değişken olduğuna işaret etmektedir. Tüm örnekleme noktalarının besin tuzları bakımından hiperötrofik karakterde olmasının temel sebebinin, Kocaçay Deresine boşalan Susurluk Havzası kaynaklı kirleticiler olduğu düşünülmektedir.