Panoptikondan Post-Panoptikona Geçişte Sınırların Dönüşümü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ BÖL., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE NUR TAŞTAN

Danışman: Kasim Küçükalp

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kendini modernliğin mimari bir yapılanması olarak gösteren panoptikon tasarımcısı Bentham hayattaki iken mimari bütünlüğü ile hayata geçirilememiş ancak takip eden süreçte tüm bir modern çağın ruhunu oluşturmuştur. Panoptikon modern iktidarın sınırları takip etmek için oldukça geniş bir imkân alanı sunmaktadır. Modernliğin katı disiplinlerle örülmüş sınırları özgürleşme vaadine karşılık kendini şiddetle müdafaa etme hali sınırın dışarısında bıraktığına yaşam hakkı tanımayan tutumu kendini panoptikonda göstermiştir. Güç kullanımını en aza indirmeyi hedefleyerek klasik iktidar metotlarını dönüşüme uğratan bu yeni düzen post-panoptik süreçte kendini aşarak ilerlemiştir. İktidar artık tamamen görünmez hale gelmiştir. Ve kaba güç kullanımı mekânsal sınırlandırmayı da aşarak kendini akışkanlığa bırakmıştır. Post-panoptik stratejiler sınır çizmek için arzu, teşvik, ikna ve özgürlük yollarına başvurarak mahkumlarına özgür olduklarını yanılsamasını yaşatmışlardır. Panoptik sınırlar post-panoptikonda imkân ölçülerinin en yüksek düzeyine erişmiştir.