SOSYAL KONUT TASARIMINDA KULLANICI ESENLİĞİNİ SAĞLAMAK İÇİN BİR MODEL ÖNERİSİ (SeSiM): Bursa Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİSA ERPAMUKÇU ORUÇ
Danışman: Arzu Çahantimur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentsel mekanın temel yapı taşı olan konut alanları, bireylerin sağlık ve esenliği için öncelikli bir araştırma alanıdır. 2000'li yıllarda depremler, ekonomik krizler, savaşlar, yangınlar ve salgın hastalıklar nedeniyle konut alanları teorik ve pratik açıdan akademik çalışmaların merkezine yerleşmiştir. Sanayileşme ve kentleşmenin hızlanmasıyla konut arz-talep dengesizliği yükselmiştir. Günümüzde hızla artan bina dokusu sebebiyle doğal çevrelerden uzaklaşan insanlar çevresel ve mekansal adalet olgularından da uzaklaşmaktadır. Bu bağlamda, küresel sorunların giderilmesi hedefiyle, 2015 yılında Birleşmiş Milletler (BM) doğayı ve insan esenliğini desteklemek için Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını önermiştir. Böylece, doğal ve yapılı çevrede yaşam standartlarının geliştirilmesi için BM tarafından çevresel ve mekansal yönden uluslararası bir yol haritası sunulmuştur. Mimarlık disiplini bağlamında SKA'lar incelendiğinde, Amaç 11 "Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar"ın doğrudan alanla kesiştiği görülmektedir. Bununla birlikte; Amaç 3 "Sağlık ve Kaliteli Yaşam" ile Amaç 10 "Eşitsizliklerin Azaltılması" mimari tasarım ve araştırma süreçleri açısından kritik düzeyde önem taşımaktadır. Dünya Mimarlık Günü'nün 2022 temasını "esenlik için mimarlık" olarak belirlenmiş olması bu amaçların değerini göstermektedir. Diğer yandan, Türkiye'de alt gelir grubuna yönelik üretilen konutların sağlık ve konfor standartlarını karşılamadığına dair eleştiriler artmaktadır. Hızlı bir şekilde yükselen konut talebi nedeniyle düşük maliyetli konut üretimi öne çıkarak mekansal kaliteyi geri plana itmiştir. Dolayısıyla, alt gelir grupları açısından esenlik önem kazanmıştır. Tez kapsamında geliştirilen araştırma modeliyle sosyal konut alanlarının kullanıcı esenliğini arttırmaya yönelik tasarım, planlama ve değerlendirme süreçlerine katkı sağlayacak nitelikte teorik ve pratik bir çerçeve geliştirilmiştir. Model belirli kriterler çerçevesinde seçilen Bursa, Osmangazi ilçesinde sınanmıştır. Ulaşılan bulgular sonucunda sosyal konut alanlarının sağlık ve esenlikle ilişkisi ortaya konularak, destekleyici tasarım, restoratif çevre, mekansal ve çevresel adalet arakesitine yönelik farkındalık geliştirilmesi ve desteklenmesi için öneriler sunulmuştur.