Kant'ta gerçekliğin kuruluşu

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ BÖL., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED NUMAN DAMAR

Danışman: Kasim Küçükalp

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, konusu itibariyle, Kant'ın aşkınsal idealizm düşüncesinin teorik ve pratik akıl çerçevesinde gerçekliğe dair çizdiği çerçeve incelenecektir. Kant'ın kritik sonrası düşüncesinde bütün bilgi imkanlarının nasıl özne merkezli kurulduğu, özneden bağımsız bir gerçekliğin bilinip bilinemeyeceği, herhangi bir gerçeklikten söz edilecekse bunun nasıl bir zemin üzerine inşa edildiği ve ahlak metafiziğinin hangi gerçeklik tasavvuru üzerine kurulacağı gibi konulara odaklanılmıştır. Kant, bir tarafta hümanist çerçevede gerçeklik tasarımı ortaya koymuşken diğer tarafta kendinde şeyler açısından gerçekliğin var olduğunu dile getirir. Kant'ta numen ve fenomen düzeyindeki varlık bilgisinin, bilgi imkanları açısından, hangi düzeyde bilinir olduğunun incelemesi Türkçe literatürdeki Kant çalışmalarına bir nebze de olsa katkı sağlayacağını düşünüyoruz. Bu çalışmada kapsam olarak antik çağdan Kant'a doğru, gerçekliğin nasıl bir kavramsal bütünlük ile ele alındığı, hangi epistemolojik yöntemler ile inşa edildiği ve tarihin çeşitli izleklerinde hangi meselelerin problem edildiği, gerçekliğe giden bilgi imkanlarının temel tartışmalarını ve bir ilim olarak gerçekliği inceleyen metafiziğin Kant açısından nasıl değerlendirildiğini, bu doğrultuda eğer metafizik mümkün ise Kant'ın metafizik açısından nasıl bir yöntem arayışı içinde olduğu ve ilk iki kritiği üzerinden Kant'ın inşa ettiği gerçeklik zemini ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Sonuç olarak Kant, gerçekliğin iki temel veçhesinin olduğunu dile getirir. İlki özne merkezli ve aklın imkanları çerçevesinde kurulan aşkınsal idealizm kavramsallaştırması ile kendisini ortaya koyan fenomenal gerçeklik düzlemidir. İkincisi ise numen veya kendinde şeyler olarak farklı açılardan adlandırılan, zaman iç görü formu üzerinden, kendinde şeylerde kalıcılık özelliği olması sayesinde var olduklarını bildiğimiz dışsal gerçekliklerdir. Bu çalışmada her ikisi de ele alınmıştır.