PEYZAJ TASARIM BİLEŞENLERİNİN DUYGU DURUMU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİ: BURSA HANLAR BÖLGESİ ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜR EKİN VARDAR
Danışman: Elvan Ender Altay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentsel mekânlar, kullanıcıların algı süreçleriyle şekillenen ve duygu durumlarını olumlu ya da olumsuz etkileyen yaşam parçalarıdır. Araştırma, mekânsal algıyı oluşturan tasarım bileşenlerinin öznel deneyimlerle ilişkisini anlamaya yöneliktir. Mekânların psikolojik veriler gözetilerek analiz edilmesi ile mekânsal deneyimin bütüncül bir bakış açısıyla anlaşılması sağlanacaktır. Böylelikle tasarım sürecinde kullanılan hangi bileşenlerin hangi duyguları etkilediği ile ilgili veriler toplanarak, kullanıcıların ruh sağlığına yönelik olumlu bir perspektif geliştirilebilecektir. Bu yönüyle çalışma kentsel mekânı bir duyusal ve duygusal deneyim alanı olarak ele alarak, kullanıcı-çevre etkileşiminden doğan hisleri çözümlemeyi ve olumlu duyguları harekete geçiren mekânsal tasarım unsurlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bursa ili Hanlar Bölgesi çalışma materyali olarak belirlenmiştir. Kent kullanıcılarının mekâna dair duygu durumları ve algılarının irdelenmesi amacıyla ziyaretçilere mekân kullanımları, tasarım özellikleri, kullanıcı memnuniyeti, aidiyet, duygudurum ve hisler konularında anket uygulaması yapılarak, sonuçlar kullanıcı verileriyle ilişkilendirilmiştir. Anket verileri SPSS 28 paket programı içerisinde yer alan crosstab, khi-kare ve frekans dağılımı analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma, sosyo-ekonomik ve demografik özelliklerin kullanıcıların duygusal tepkilerini, algılarını ve mekân kullanım amaçlarını belirgin şekilde etkilediğini, bölge karakterine uymayan bileşenlerin ise olumsuz duygulara yol açtığını ortaya koymuştur. Sonuçlar göstermektedir ki, Hanlar Bölgesi'nde duygu durumunu olumlu yönde etkileyerek huzur ve mutluluk gibi duyguları tetikleyen unsurlar; yeşil alanlar, tarihi dokular ve hoş kokulardır. Stres ve öfke gibi olumsuz duygulara neden olan nitelikler ise kalabalık, kirlilik ve rahatsız edici sesler olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca diğer duygudurumları kullanıcıların sosyo-ekonomik özelliklerine bağlı olarak memnuniyet ve aidiyet hissiyle çeşitlenmektedir.