İlkokul çocuklarının ebeveynlerinin tutumları, bilişsel esneklik düzeyleri ve çocuklarında algıladıkları kaygı arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA GİZEM ÖZEN
Danışman: Pınar Bağçeli Kahraman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, ebeveynlerin tutumları ve bilişsel esneklik düzeyleri ile çocuklarının kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüş, veriler nicel yöntemlerle toplanmıştır. Evreni, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul'da yaşayan ve çocukları ilkokula giden ebeveynler oluşturmaktadır. Örneklem, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen ve çevrim içi ankete katılan 340 ebeveynden oluşmuştur. Veri toplama aracı olarak; Aile Bilgi Formu, Dennis ve Vander Wal tarafından geliştirilen, Gülüm ve Dağ (2012) tarafından Türkçeye uyarlanan Bilişsel Esneklik Envanteri; Gülay Ogelman ve Özyürek (2021) tarafından geliştirilen Anne-Baba Tutum Ölçeği; Spence (1998) tarafından geliştirilen, Orbay ve Ayvaşık (2006) tarafından Türkçeye uyarlanan Spence Çocuklar için Kaygı Ölçeği-Ebeveyn Formu kullanılacaktır. Çocukların kaygı düzeylerinin ebeveynin cinsiyetine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı, erkek ebeveynlerin çocuklarının kaygı düzeyini kadınlara göre daha yüksek algıladığı tespit edilmiştir. Öte yandan, ebeveyn yaşı, gelir ve çalışma durumu gibi demografik değişkenlerde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Eğitim düzeyine göre ise anlamlı bir fark bulunmuş; eğitim düzeyi lise ve altı olan ebeveynler, çocuklarının kaygı düzeyini daha yüksek algılamıştır. Yapılan korelasyon analizlerinde; bilişsel esneklik ile çocuk kaygısı arasında orta düzeyde, negatif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. İstendik ebeveyn tutumları ile kaygı arasında düşük düzeyde negatif, istenmeyen tutumlar ile kaygı arasında ise orta düzeyde pozitif anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Çoklu regresyon analizi sonucunda ise; bilişsel esneklik düzeyi, çocuk kaygısını negatif yönde ve anlamlı şekilde yordayan en güçlü değişken olarak bulunmuştur. İstenmeyen ebeveyn tutumları pozitif yönde anlamlı bir yordayıcı olarak kaygı düzeyini etkilerken, istendik tutumların modelde anlamlı bir etkisi saptanmamıştır. Bu bulgu, istendik tutumların dolaylı ya da aracı değişkenler yoluyla etkili olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar sözcükler: Bilişsel Esneklik, Ebeveyn Tutumları, İlkokul Dönemi, Kaygı