Covid-19 Pandemisinin Ekonomi ve Eğitim Üzerindeki Etkileri: Twitter Üzerinden Türkiye Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, EKONOMETRİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELÇİN TİMUR ÇAKMAK
Danışman: Ayşe Oğuzlar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:COVID-19 pandemisi tüm dünyayı etkisi altına alan ve sosyal medyada büyük yankı uyandıran bir durum olmuştur. Bireyler COVID-19 hakkındaki düşüncelerini ve bu süreçte gerçekleşen olayları sosyal medya üzerinde takip etmeyi ve paylaşmayı tercih etmişlerdir. Son yıllarda kullanıcılar tarafından en popüler olarak değerlendirilen sosyal medya ortamının Twitter olduğu görülmektedir. Twitter üzerinden tweet atan kullanıcıların hangi duygularla fikirlerini beyan ettiklerini bulmak ilk bakışta pek mümkün değildir. Bu duyguların ortaya çıkarılması için Duygu Analizi yöntemi kullanılmaktadır. Literatürde sosyal medyada yer alan duyguların belirlenmesine yönelik çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Ancak bu çalışmaların Türkiye'de ekonomi, turizm, eğitim, vb. alanlar ya da COVID-19 üzerine tek taraflı yapılmış duygu analizi çalışmaları olduğu görülmüştür. Türkiye'de COVID-19'un ekonomi ve eğitim için duygu analizi yöntemi kullanılarak analiz edildiği kapsamlı herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışma kapsamında, dünyayı etkisi altına alan COVID-19 pandemisinin Türkiye'de ekonomi ve eğitim alanları üzerindeki etkisinin ulusal anlamda nasıl bir algı oluşturduğu ve pandemi dönemindeki ekonomi ve eğitim düzeylerinin pandemi öncesi döneme göre ne kadar değişiklik gösterdiğine dair sosyal medyada oluşturduğu etkinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Türkiye'deki ekonomi ve eğitim süreçleri pandemi öncesi dönem ve pandemi dönemi olmak üzere başlıca 2 dönem altında incelenmiştir. Pandemi öncesi dönem olarak Mart 2019 – Şubat 2020 ve pandemi dönemi olarak ise Mart 2020 – Mayıs 2022 dönemi analize dahil edilmiştir. Pandemi döneminde yaşanan vaka sayılarının en çok gözlemlendiği "pik dönemleri" ve vaka sayılarındaki düşüşe bağlı olarak gerçekleşen "normalleşme dönemleri" ise pandemi döneminin alt dönemleri olarak analiz kapsamına alınmıştır. Söz konusu dönemlere ait Türkiye'de yaşayan kullanıcıların attığı Twitter üzerinden paylaştığı Türkçe tweetler veri setini oluşturmaktadır. Analiz kısmında söz konusu veriler; Twitter'dan Twitter API arayüzü ve Python programlama dili kullanılarak çekilmiştir. Elde edilen tweetler ham veri olarak değerlendirilmiş, ön işleme aşamasından geçirilerek temizlendikten sonra geriye kalan tweetler Duygu Analizi aşamasına dahil edilmiştir. Duygu Analizi yapabilmek için veriler içerisinde yer alan kelimeler olumlu, nötr ve olumsuz olarak gruplara ayrılarak duygu skorları elde edilmiştir. Duygu Analizi aşamasının ardından makine öğrenmesi ile analiz doğrultusunda yapılan sınıflandırmaların doğruluğunu ölçmek için sınıflandırma algoritmaları kullanılmıştır. Bunun için veri setinin %70'i eğitim ve %30'u test olacak şekilde iki gruba ayrılmıştır. Kullanılan makine öğrenmesi algoritmaları; Sınıflandırma ve Regresyon Ağaçları (CART), Naïve Bayes (NB), k-En Yakın Komşuluk (KNN) ve Rastgele Orman (RF) algoritmalarıdır. Elde edilen sonuçlara göre, model başarım ölçütleri olan kesinlik (P), doğruluk (A), duyarlılık (R) ve F-ölçütü (F) değerleri göz önüne alınarak kıyaslama yapılmıştır. Çalışmada Duygu Analizi sonuçlarına göre, Türkiye'deki ekonomik algı pandemi öncesi dönemde -0,2107 ve pandemi sonrası dönemde -0,22978 olarak elde edilmiştir. Buna göre; pandemi öncesi dönemde halihazırda ekonomi için olumsuz bir algı olduğu ortadadır. Pandemi sonrasında ise durumu çok da etkilemeyecek düzeyde olumsuzluğun biraz daha arttığı görülmektedir; ancak az da olsa artan olumsuz algının pandemiden kaynaklandığını düşünmek pek de mümkün gözükmemektedir. Bu durumun ekonominin mevcut durumdaki temel problemlerinden kaynaklandığı açıktır. Eğitim açısından değerlendirme yapıldığında ise, pandemi öncesi dönemde duygu analizi sonucu -0,2688 olarak elde edilmiştir. Türkiye'deki eğitim düzeyine olan algının da pandemi öncesi dönemde düşük düzeyde olumsuz olduğu söylenebilir. Pandemi döneminde bu duygunun daha da negatifleşerek -0,5091 seviyesine çıktığı görülmüştür. Bu durum pandemi döneminde insanların eğitime karşı olan beklentilerinin karşılanmadığını, eğitim kalitesinin pandemi öncesi döneme göre daha da düştüğünü, bu nedenle olumsuz algının bu dönemde daha da arttığını ortaya koymaktadır.