İzdivaç Dergisi bağlamında Osmanlı İstanbul'unda evlilik kurumunun toplumsal dinamikleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELİN BİGE

Danışman: Zeynep Dörtok Abacı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geniş ve çeşitli bir sosyal yapıya sahip Osmanlı toplumunu anlayabilmek adına, bu örgütlenmeyi oluşturan insanların anlayışları, sosyal hayattaki pratikleri, siyasi ve entelektüel çevrelerden ne denli etkilendikleri gibi konuların ele alınması gerekir. Bu incelemeyi yapmaya en uygun olgulardan biri de evliliktir. Ancak evlenme pratikleri ve evlilik anlayışları; toplumsal olaylara, bölgelere ve tarihsel süreçte geçirilen evrime göre farklı dinamikler sergiler. Bu nedenle öncelikle bu tarihsel süreçten bahsetmek ve evliliğin etkilendiği siyasi ve toplumsal olaylara değinmek gerekir. Evlilik; Eski Türklerden itibaren korunan gelenekler ve İslâm anlayışının harmanlanması sonucu Osmanlı toplumunda farklı bir biçim almıştır. Fakat, XIX. yüzyıl itibariyle Osmanlı Devleti'nin yüzünü Batı'ya dönmesiyle başlayan Batılılaşma sürecinin ve I. Dünya Savaşı'nın etkisiyle evlilik örüntülerinde bazı değişimler yaşanmaya başlamıştır. Kadın tarihsel süreçte her zaman talibini bekleyen ve talep edilen tarafken, XX. yüzyılda evlenmek için bir dergiye ilan verebilecek hatta kriterlerini belirtebilecek duruma gelmiştir. Bu bağlamda tezin ilk iki bölümde kadının ulaştığı bu seviyenin tarihsel arka planı incelenip yaşanan dönüşüm anlaşılır kılındıktan sonra üçüncü bölümde İzdivaç Dergisi'nde yer alan metin ve ilanlar üzerinden dönemin Osmanlı toplumunun bir profili çizilecek, evlilik anlayışları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Evlilik, İzdivaç, Eş Seçimi, İzdivaç Dergisi, Evlilik İlanları.