Sosyal Temsiller Teorisinde Kontrollü ve Otomatik Süreçler: Suriyeli Mültecilere Yönelik Temsillerin Gruplar Arası Süreçlerle Bağlantılı Olarak İncelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, PSİKOLOJİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YASEMİN CAMCI

Danışman: Muharrem Ersin Kuşdil

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sosyal biliş alanındaki farklı yaklaşımların kuramsal ve yöntemsel seviyede entegre edilmesi ile olguların bütüncül bir şekilde ele alınması ile farklı analiz düzeylerinde kapsamlı açıklamalar sunulmasını sağlayacaktır (Augoustinos ve ark., 2014). Bu amaçla İkili Süreç Modelleri ve Sosyal Temsiller Kuramını bir arada ele alan mevcut çalışmada sosyal temsillerin çekirdek alanında otomatik, çevresel alanda ise kontrollü süreçlerin yer aldığı temel hipotezi araştırılmıştır. Mevcut çalışma kapsamında araştırma konusu Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) ve Cumhuriyet Halk Partisini (CHP) destekleyen genç yetişkinlerin Suriyeli mülteci sosyal temsilleri olarak belirlenmiş ve çalışma birbirini izleyen iki çalışma olarak tasarlanmıştır. İlk çalışma kapsamında AKP ve CHP'yi destekleyen genç yetişkinlerin Suriyeli mülteci sosyal temsilleri ve tutumları belirlenmiştir. Bulgular literatürle uyumlu olarak sosyal temsillerin içeriğinin AKP'de dini ve tarihi kimlikle ilişkili olarak, CHP'de hükümet eleştirisi üzerinden oluşturulduğunu göstermektedir. Elde edilen sosyal temsillerin çekirdek ve çevresel alanda yer alan kelimeler kullanılarak ikinci çalışma için bir örtük ölçüm aracı oluşturulmuş ve iki partinin gençlik kollarında çalışan kişilere bu ölçüm aracı uygulanmıştır. Sonuçlar çekirdek alandan çevresel alana gidildikçe sunulan kelimelere verilen tepki sürelerinin ve yanlış tepki verme yüzdesinin arttığını göstermiştir. Gruplar özelinde yapılan analizler sosyal temsil yapılarındaki değişimlerin CHP için beklenen yönde olduğunu, AKP için ise daha farklı yönde gerçekleştiğini belirlemiştir. Tüm bulgular bir arada değerlendirildiğinde bir kavramın otomatik veya kontrollü olarak işlenmesinde bu kavramın sosyal temsilin yapısı içerisinde çekirdek ya da çevresel alanda yer almasının etkili olduğu; bu etkinin görülmesinde ise grup süreçlerinin belirleyici temel bir rolü olduğu fikri desteklenmektedir.