Mühimme Defterlerine Göre 1579-1639 Yılları Arasında Çıldır Eyaleti
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL BEZGÜN
Danışman: Nilüfer Alkan Günay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:MÜHİMME DEFTERLERİNE GÖRE 1579-1639 YILLARI ARASINDA ÇILDIR EYALETİ Çıldır Eyaleti, Osmanlı Devleti'nin 1578 yılında yaptığı doğu seferinde Safeviler ve Gürcülere karşı kazandığı zaferler sonucunda 1579 yılında kurulmuştur. Merkezi bazen Çıldır bazen de Ahıska sancağı olan eyaletin kapsadığı yerleşim yerleri ise Ahıska, Çıldır, Ardahan, Ardanuç, Yusufeli, Poshov, Aspinza, Ahılkelek ve Hırtız bölgelerdir. Çıldır Eyaleti, topraklarının bir bölümü 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Rusya tarafından alınması sonucu son bulmuştur. Günümüzde bu eyaletin topraklarının bir kısmı Türkiye bir kısmı Gürcistan sınırları içinde kalmaktadır. 1579-1639 yılları arasında Çıldır Eyaleti'nin ele alınacağı bu çalışmada temel kaynak olarak mühimme defterleri kullanılmıştır. İdarî, hukukî, toplumsal, siyasî gibi pek çok alanda geniş bir içerik sunan mühimme defterleri çeşitli devlet görevlilerine ve makamlara gönderilen hükümlerden oluşmakla birlikte Osmanlı Devleti ve hâkim olduğu bölgeler açısından büyük bir öneme sahip olmuştur. Çalışmamız 1579-1639 yılları arasını kapsamaktadır. Bu tarihler arasında kayda geçirilen üç tür mühimme defteri tasnifi teker teker taranmış, konuyla ilgili hükümler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu tarama sırasında Çıldır Eyaleti'ne ve sancaklarına gönderilen hükümlerin yanı sıra komşu eyaletlere gönderilen ve Çıldır Eyaleti'ni ilgilendiren hükümler de belirlenmiştir. Bu hükümlere dayanarak, XVI. yüzyıl sonları ile XVII. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devleti'nin doğusunda bulunan Çıldır Eyaleti'nin siyasî, sosyal, idarî vb. açılardan değerlendirmesi yapılmıştır.