Artan miktarlarda uygulanan azot ve molibden dozlarının marul bitkisinin gelişimi ve kimi besin elementleri üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EDA PRAVADALIOĞLU

Danışman: Hakan Çelik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, sera koşullarında hidroponik sisteme artan azot (4-8-12-16 mM) ve molibden (0,035-0,35-3,5-35 µM) dozları uygulanmıştır. Marul (Lactuca sativa L.) bitkisinin gelişimi ve kimi besin elementi içerikleri ile nitrat miktarına etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre artan N dozları; bitkinin kuru madde, N, Mo, NO3, P, K, Fe, Zn, Mn içeriğine ve SPAD değeri üzerine olumlu yönde etki ederken, Na, Mg, Ca, Cu ve B içerikleri ve alınımları üzerinde olumsuz yönde etkide bulunmuştur. Artan molibden dozları ile bitkinin Ca, Mo, Zn ve B içeriklerinde artış, kuru madde, N, NO3, Mg, Na, Fe, Cu, Mn ve SPAD değerlerinde azalma meydana gelmiştir. En yüksek kuru madde (19,79 g) N4Mo2 uygulamasından, en düşük (12,36 g) N2Mo4 uygulamasından elde edilmiştir. Artan miktarlarda azot uygulanması marul bitkisinde nitrat birikimine neden olmuş, en yüksek nitrat içeriği (% 1,71) N4Mo2 uygulamasında, en düşük nitrat içeriği (% 0,89) N2Mo4 uygulamasında belirlenmiştir. Molibden uygulaması ile azot arasındaki antogonistik ilişki bitkinin azot ve nitrat içeriğinde azalmaya neden olmuş, ancak elde ettiğimiz tüm interaksiyonlarda limitin üzerinde değer elde edilmiştir. Nitrat içeriğinin düşürülebilmesi için daha düşük azot dozlarının uygulanması, molibden dozlarının da azota paralel olarak arttırılması gerekmektedir. Ancak molibdenin yüksek dozlarda uygulanması durumunda kimi besin elementi içeriklerinin azaldığı göz önünde bulundurularak molibdenin aşırı dozlarda uygulanmasından da kaçınılması gerekmektedir. Nitrat içeriğinin düşük, ancak kuru maddesinin yüksek olabilmesi ve diğer besin elementlerinin de optimum düzeyde alınabildiği azot-molibden dozları düşünüldüğünde; N2Mo2 uygulamasına kadar olan interaksiyonların hidroponik marul yetiştiriciliği için uygulanabileceği sonucuna varılmıştır.